สามก๊ก

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ไปที่: ป้ายบอกทาง,
ค้นหา

บทความนี้เกี่ยวกับวรรณกรรมสามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง
(หน) สำหรับความหมายอื่น ดูที่ สามก๊ก
(แก้ความกำกวม)

สามก๊ก

ภาพหน้าปกหนังสือสามก๊กภาคภาษาไทย
ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน)
เล่ม 1
จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ศิลปาบรรณาคาร พ.ศ. 2544

ผู้ประพันธ์

ล่อกวนตง
(ฮกเกี้ยน)
หรือ หลอกว้านจง
(จีนกลาง)

รายละเอียด

ชื่อต้นฉบับ

ซานกว๋อเหยียนอี้ (จีนตัวเต็ม:
三國演義; จีนตัวย่อ:
三国演义)
สามก๊กเอี้ยนหงี
(ฮกเกี้ยน)
ซานกว๋อเหยี่ยนยี่ (จีนกลาง)

ผู้แปล

เจ้าพระยาพระคลัง
(หน)

ภาพปก

มีหลายรูปแบบ

ประเทศ

จีน

ภาษา

ภาษาจีน

ประเภทหนังสือ

วรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์

สำนักพิมพ์

หลายแห่ง

วันที่พิมพ์

ตีพิมพ์หลายคราว

รูปแบบ

พงศาวดารจีน

สามก๊ก (อังกฤษ:
Romance of the Three Kingdoms ; จีนตัวเต็ม:
三國演義; จีนตัวย่อ:
三国演义; พินอิน:
Sānguó yǎnyì) เป็นวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์
เป็นที่รู้จักและได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่อง จัดเป็นวรรณกรรมเพชรน้ำเอกของโลก
เป็นมรดกทางปัญญาของปราชญ์ชาวตะวันออกที่สุดยอด มีการแปลเป็นภาษาต่าง ๆ มากกว่า 10
ภาษา[1]และมีการตีพิมพ์อย่างแพร่หลายทั่วโลก
แต่งขึ้นประมาณในช่วงคริสต์ศตวรรษที่
14 ยุคสมัยราชวงศ์หยวน
บทประพันธ์โดยหลอกว้านจง
(อังกฤษ:
Luo Guanzhong ; จีน:
羅貫中)
แปลและเรียบเรียงเป็นภาษาไทยโดยเจ้าพระยาพระคลัง
(หน) ในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
รัชกาลที่ 1 ในปี พ.ศ. 2345
ในรูปแบบสมุดไทย ตีพิมพ์ครั้งแรกโดยโรงพิมพ์ของหมอบรัดเลย์
ในปี พ.ศ. 2408
และได้รับการตีพิมพ์ซ้ำอีกครั้งภายใต้ชื่อ "หนังสือสามก๊ก ฉบับราชบัณฑิตยสภา"
โดยโรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร ในปี พ.ศ. 2471
ปัจจุบันสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน)
ได้รับการตีพิมพ์ใหม่อีกหลายครั้งโดยหลายสำนักพิมพ์ถือเป็นวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เล่มที่
2 โดยแปลหลังจากไซ่ฮั่นและเก่าแก่ที่สุดในไทย[2]

สามก๊กมีเนื้อหาหลากหลายรสชาติ เต็มไปด้วยกลเล่ห์เพทุบาย กลศึกในการรบ
การชิงรักหักเหลี่ยม ความเคียดแค้นชิงชัง ความซื่อสัตย์และการให้อภัย
ซึ่งมีเนื้อหาและเรื่องราวในทางที่ดีและร้ายปะปนกัน[3]
ภาพโดยรวมของสามก๊กกล่าวถึงประวัติศาสตร์จีนในยุคสามก๊ก
ในปี พ.ศ. 763 - พ.ศ. 823
โดยจุดเริ่มต้นของสามก๊กเริ่มจากยุคโจรโพกผ้าเหลืองในปี พ.ศ. 726
ที่ออกอาละวาด จนเป็นเหตุให้บุคคลทั้งสามคือเล่าปี่
กวนอูและเตียวหุย
ได้ร่วมสาบานตนเป็นพี่น้องและร่วมปราบกบฏโจรโพกผ้าเหลือง
รวมทั้งการแย่งและช่วงชิงอำนาจความเป็นใหญ่ในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นของก๊กต่าง
ๆ อันประกอบด้วยวุยก๊กหรือก๊กเว่ย
(魏) จ๊กก๊กหรือก๊กสู่
(蜀) และง่อก๊กหรือก๊กหวู
(吳) จนถึงการสถาปนาราชวงศ์จิ้นโดยสุมาเอี๋ยน
รวมระยะเวลาประมาณ 60 ปี นอกจากนี้ สามก๊กยังเป็นหนึ่งในสี่สุดยอดวรรณกรรมจีนร่วมกับไซอิ๋ว
ซ้องกั๋งและความฝันในหอแดง
ซึ่งนักอ่านหนังสือจำนวนมากยกย่องสามก๊กเป็นบทเรียนตำราพิชัยสงครามภาคปฏิบัติ
การบริหารและเศรษฐกิจ

เนื้อหา

1 ประวัติการประพันธ์

2 สามก๊กในรูปแบบต่าง
ๆ

2.1 ซานกว๋อจื้อ

2.2 ซานกว๋อจื้อผิงฮว่า

2.3 เผย์ซงจื่อ

2.4 ซานกว๋อจื้อทงสูเหยี่ยนอี้

2.5 ซานกว๋อเหยี่ยนอี้

3 อาณาจักรสามก๊ก

3.1 วุยก๊ก

3.2 จ๊กก๊ก

3.3 ง่อก๊ก

4 เนื้อเรื่องย่อสามก๊ก

5 ลำดับเหตุการณ์สำคัญ

6 กลศึกสามก๊ก

7 สงครามสามก๊ก

8 ศิลปะการใช้คน

9 ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์

10 ตัวละครหลัก

11 การแปลเป็นภาษาต่าง
ๆ

11.1 ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง
(หน)

11.2 ฉบับวณิพก

11.3 ฉบับตำราพิชัยสงคราม

12 ความนิยม

12.1 ศาลเจ้าสามก๊ก

12.2 อุทยานสามก๊ก

13 สามก๊กในปัจจุบัน

13.1 หนังสือ

13.2 ละครโทรทัศน์

13.3 ภาพยนตร์

13.4 การ์ตูนและเกม

14 ดูเพิ่ม

15 อ้างอิง

16 แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]
ประวัติการประพันธ์

ดูบทความหลักที่ จดหมายเหตุสามก๊ก

สามก๊ก เป็นวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์ ที่เรื่องราวและเหตุการณ์ต่าง ๆ
เกิดขึ้นจริงในประวัติศาสตร์ของจีน
ซึ่งเนื้อหาโดยรวมเป็นการเล่าแบบบรรยายเกี่ยวกับเหตุการณ์ในปลายสมัยราชวงศ์ฮั่น
ซึ่งจีนในขณะนั้นบ้านเมืองเกิดเหตุการณ์วุ่นวายระส่ำระสาย
เกิดการแตกแผ่นดินออกเป็นก๊กต่าง ๆ รวมสามก๊กด้วยกัน
รวมทั้งมีการทำสงครามอันยาวนานนับ 100 ปี
และสุดท้ายจีนที่แตกออกเป็นก๊กเป็นเหล่าก็กลับมารวมเป็นจีนแผ่นดินใหญ่อีกครั้งในสมัยราชวงศ์จิ้นขึ้นปกครองประเทศจีนต่อ
ภายหลังได้มีการชำระประวัติศาสตร์และเรื่องราวต่าง
ๆ ในอดีตในยุคนั้น โดยนักปราชญ์ชาวจีนชื่อตันซิ่ว[4]

บันทึกเหตุการณ์และเรื่องราวต่าง ๆ ในยุคสามก๊กฉบับแรก
ที่มีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรคือ จดหมายเหตุสามก๊ก
หรือสามก๊กจี่ หรือซานกว๋อจื้อ (จีน:
三國志)
ซึ่งเป็นผลงานการเขียนในลักษณะพงศาวดารโดยตันซิ่วหรือเฉินโซ่ว
บัณฑิตแห่งราชวงศ์จิ้น
อดีตข้าราชการอาลักษณ์คนหนึ่งของจ๊กก๊กที่ถูกกวาดต้อนมายังวุยก๊กหลังจากพ่ายแพ้ศึกสงคราม
โดยเขียนขึ้นตามบัญชาของพระเจ้าจิ้นหวู่ตี้เพื่อเป็นบันทึกประวัติศาสตร์
ต่อมาในช่วงใดช่วงหนึ่งระหว่างปี พ.ศ. 1873 - พ.ศ. 1943
หลอกว้านจง ได้นำซานกว๋อจื้อมาแต่งใหม่ในรูปแบบนิยายกึ่งประวัติศาสตร์
โดยเนื้อเรื่องทั้งหมดนำมาจากซานกว๋อจื้อบ้างและแต่งเพิ่มเติมเองบ้าง
ซึ่งเมื่อเทียบกับซานกว๋อจื้อนั้น พบว่ามาจากซานกว๋อจื้อร้อยละ 70 และแต่งเองร้อยละ
30 โดยประมาณ

[แก้]
สามก๊กในรูปแบบต่าง ๆ

เรื่องราวแหละเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในยุคสามก๊ก เคยมีผู้นำมาเล่าเป็นนิทานเล่าสืบต่อกันมาเป็นเวลายาวนาน
และนำมาปรับปรุงเสริมแต่งเพื่อเล่นเป็นงิ้วในเมืองจีน
จนกระทั่งหลอกว้านจง นักปราชญ์จีนในสมัยยุคราชวงศ์หมิง
ในปี พ.ศ. 1911 - พ.ศ. 2186
ได้นำสามก๊กมาเรียบเรียงใหม่อีกครั้งในรูปแบบของหนังสือ
ต่อมาภายหลังเม่าจงกังและกิมเสี่ยถ่าง (จิ้นเสิ้งทั่น)
ได้เพิ่มเติมเนื้อหาบางส่วนของสามก๊กและนำไปตีพิมพ์ในจีน หลังจากนั้นเป็นต้นมา
ชื่อของ "สามก๊ก" ได้กลายเป็นวรรณกรรมอมตะที่ได้รับการกล่าวขานและแพร่หลายในจีน
รวมทั้งอีกหลาย ๆ ประเทศและได้รับการตีพิมพ์ในรูปแบบภาษาต่าง ๆ หลายภาษา[5]

[แก้]
ซานกว๋อจื้อ

ซานกว๋อจื้อ
(จีน:
三国志)
ซึ่งเป็นจดหมายเหตุของตันซิ่ว
ถือได้ว่าเป็นเอกสารที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ของจีนในสมัยของยุคสามก๊กชุดแรก
ซึ่งถือว่ามีความสมบูรณ์มากที่สุด มีความยาว 65 เล่ม ประกอบไปด้วย วุยจี่
(จดหมายเหตุก๊กวุย) จำนวน 30 เล่มสมุด จ๊กจี่ (จดหมายเหตุก๊กจ๊ก) จำนวน 15 เล่มสมุด
และง่อจี่ (จดหมายเหตุก๊กง่อ) จำนวน 20 เล่มสมุด มีตัวอักษรรวมทั้งหมดประมาณ
360,000 ตัว ซึ่งในตอนแรกนั้นตันซิ่วไม่ได้ตั้งชื่อบันทึกประวัติศาสตร์สามก๊กว่า
"ซานกว๋อจวื้อ"
ซึ่งชื่อนี้ได้มาจากบัณฑิตในสมัยราชวงศ์ต้าซ่งผู้หนึ่งเป็นผู้ตั้งให้
แต่เนื่องจากตันซิ่วรับราชการเป็นขุนนางของราชวงศ์จิ้นหรือวุยก๊ก
ซึ่งทำให้การเขียนจดหมายเหตุสามก๊กนั้นเป็นการเขียนที่ยึดเอาราชวงศ์จิ้นเป็นหลัก
ตันซิ่วยกให้วุยก๊กของโจโฉเป็นก๊กที่ปกครองแผ่นดินอย่างถูกต้อง
ส่วนจ๊กก๊กของเล่าปี่และง่อก๊กของซุนกวน
กลายเป็นเพียงรัฐที่มีการปกครองเพียงบางส่วนของประเทศจีนเท่านั้น
และด้วยเหตุนี้ทำให้มุมมองของตันซิ่วที่มีต่อจ๊กก๊กและง่อก๊กแตกต่างจากสามก๊กของหลอกว้านจง
ซึ่งนำเอาจดหมายเหตุสามก๊กมาดัดแปลงเพิ่มเติมจนกลายเป็นสามก๊กในปัจจุบัน

ตันซิ่วกล่าวยกย่องจักรพรรดิของวุยก๊กทุกพระองค์ด้วยราชทินนามเช่น เรียกพระเจ้าโจโฉว่า
"วุยบู๊เต๊" เรียกพระเจ้าโจผีว่า
"วุยบุ๋นเต้" และเรียกพระเจ้าโจยอยว่า
"วุยเหม็งเต้" และสำหรับพระเจ้าโจฮอง
พระเจ้าโจมอและพระเจ้าโจฮวน
ตันซิ่วยกย่องให้เป็นสามจักพรรดิพระองค์น้อย
นอกจากนี้ตันซิ่วยังให้คำที่แปลว่าจักรพรรดิของแต่ละก๊กที่แตกต่างกัน
โดยคำว่าจักรพรรดิของวุยก๊กใช้คำว่า "จี้" แปลว่าพระราชประวัติ
แต่สำหรับจ๊กก๊กและง่อก๊ก ตันซิ่วเลือกใช้เพียงคำว่า "จ้วน"
ที่แปลว่าชีวประวัติบุคคลเท่านั้น แต่สำหรับจักรพรรดิของจ๊กก๊กคือพระเจ้าเล่าปี่
ตันซิ่วยังคงให้เกียรติอยู่บ้างในฐานที่เคยอาศัยในจ๊กก๊ก จึงเรียกพระเจ้าเล่าปี่ว่า
"เฉียนจวู่" แปลว่าเจ้าผู้ครองรัฐพระองค์แรก และเรียกพระเจ้าเล่าเสี้ยนว่า
"โฮ่วจวู่" แปลว่าเจ้าผู้ครองรัฐพระองค์หลัง
แต่สำหรับง่อก๊กนั้นตันซิ่วเลือกใช้คำสามัญธรรมดาด้วยการเรียกชื่อโดยตรงคือซุนเกี๋ยน
ซุนกวนและซุนเหลียงเป็นต้น[6]

นอกจากนี้ตันซิ่วยังเปลี่ยนชื่อเรียกขานของจ๊กก๊กจาก "ฮั่น" เป็น "จ๊ก"
ด้วยเหตุผลที่ว่าหากตันซิ่วเลือกใช้คำว่า "ฮั่น"
ก็จะเท่ากับเป็นการให้เล่าปี่สืบทอดราชสมบัติและราชอาณาจักรต่อจากราชวงศ์ฮั่นอย่างถูกต้อง
ซึ่งจะกลายเป็นการไม่ยุติธรรมต่อฝ่ายวุยก๊ก
ตันซิ่วจึงเลือกที่จะลดฐานะของเล่าปี่จากเชื้อสายราชวงศ์ฮั่นเป็นเพียงเจ้าผู้ครองมณฑลเสฉวนหรือจ๊กก๊กเท่านั้น
ซึ่งการเลือกใช้คำเรียกเล่าปี่ของตันซิ่วนี้
เป็นชนวนสำคัญที่ทำให้นักประวัติศาสตร์ไม่พอใจและตำหนิตันซิ่วที่มีความลำเอียงและเลือกเข้าข้างวุยก๊กและราชวงศ์จิ้น
รวมทั้งมีอคติที่ไม่ดีต่อจูกัดเหลียงที่สืบมาจากความเคียดแค้นในเรื่องส่วนตัว
แต่ถึงอย่างนั้นนักประวัติศาสตร์จีนก็ให้การยกย่องตันซิ่วที่มีความสามารถในการเขียนประวัติศาสตร์
ที่สามารถเก็บบันทึกรายละเอียดต่าง ๆ ได้อย่างครบถ้วนและสมบูรณ์ที่สุด

[แก้]
ซานกว๋อจื้อผิงฮว่า

การแสดงงิ้วในฉบับซานกว๋อจื้อผิงฮว่า

ซานกว๋อจื้อผิงฮว่า (จีน:
三国之评话) เป็นการนำจดหมายเหตุสามก๊กของตันซิ่วมาเขียนขึ้นใหม่ในรูปของนิทานและบทแสดงของงิ้วโดยนักปราชญ์สมัยราชวงศ์ถัง
ซึ่งเป็นการเชื่อมโยงประเพณีโบราณของจีนที่ให้ความสำคัญกับความกตัญญู
ข้าราชการ
เสนาธิการและเหล่าขันทีภายในราชสำนักจะต้องจงรักภักดีต่อองค์จักรพรรดิอย่างไม่มีเงื่อนไข
เนื้อหาบางส่วนของจดหมายเหตุสามก๊กของตันซิ่วที่กล่าวถึงโจโฉที่ใช้อำนาจในการข่มพระเจ้าเหี้ยนเต้ตลอดมานั้น
รวมทั้งการที่โจผีบังคับให้พระเจ้าเหี้ยนเต้สละราชสมบัติให้แก่ตน ตามหลักการของลัทธิขงจื๊อถือว่าเป็นบาปเท่ากับกลายเป็นโจรปล้นราชสมบัติ
ซานกว๋อจื้อผิงฮว่าจึงกลายเป็นสามก๊กฉบับชาวบ้านที่เล่าสืบทอดกันมาและมีความแตกต่างจากจดหมายเหตุสามก๊กของตันซิ่ว[7]

ซานกว๋อจื้อผิงฮว่า เป็นการนำเอาหลักการความเชื่อในด้านศาสนาและลัทธิเต๋าของจีนมาผสมผสานไว้ในเนื้อเรื่อง
ผูกโยงร่วมกับนิทานพื้นบ้านของจีนเรื่องไซ่ฮั่น
โดยสมมุติเรื่องราวและเหตุการณ์ต่าง ๆ ในซานกว๋อจื้อผิงฮว่าใหม่ทั้งหมด
ซึ่งตัวละครในแต่ละตัวจะพบผลกรรมที่ตนเองได้ก่อกรรมทำเข็ญไว้ในยุคไซ่ฮั่นเช่น
มีการแต่งเนื้อเรื่องเพิ่มเติมว่าฮั่นสินได้กลับชาติมาเกิดใหม่เป็นโจโฉ
เล่าปังหรือพระเจ้าฮั่นโกโจ
จักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่นพระองค์แรก
กลับชาติมาเกิดใหม่เป็นพระเจ้าเหี้ยนเต้
เนื่องจากในชาติที่แล้ว
เล่าปังได้เนรคุณฮั่นสินที่มีบุญคุณต่อตนเองภายหลังจากได้ช่วยให้ครอบครองแผ่นดินได้สำเร็จ
เมื่อกลับมาเกิดใหม่เป็นพระเจ้าเหี้ยนเต้จึงถูกฮั่นสินที่กลับมาเกิดเป็นโจโฉกดขี่ข่มเหงและกลั่นแกล้งต่าง
ๆ นานา หรือแม้แต่สุมาต๋ง
ก็ได้หวนกลับมาเกิดใหม่เป็นสุมาอี้ ผู้วางรากฐานจีนแผ่นดินใหญ่และการรวบรวมก๊กต่าง
ๆ ทั้งสามก๊กให้เป็นแผ่นดินเดียวกันได้สำเร็จ

ซานกว๋อจื้อผิงฮว่า
ถูกนำมาเรียบเรียงขึ้นใหม่เพื่อความสนุกสนานและความบันเทิงในรูปแบบของนิทานพื้นบ้านและการแสดงงิ้วของคนจีน
จึงพบว่ามีเนื้อหาบางและข้อมูลบางส่วนมีความผิดพลาดจากข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ของจีนเช่น
การให้เตียวหุยกลายเป็นสุดยอดขุนศึกที่มีความเก่งกาจ
สามารถเอาชนะลิโป้ได้อย่างง่ายดายจนต้องหลบหนีเอาตัวรอด
หรือแม้แต่เอาชนะจูล่งได้ที่กู่เฉิง
บีบคออ้วนซงบุตรชายของอ้วนสุดจนตายคามือ
เป็นต้น

[แก้]
เผย์ซงจื่อ

สามก๊ก ฉบับเผย์ซงจื่อ (จีน:
裴松之)
เป็นการนำเอาจดหมายเหตุสามก๊กของตันซิ่วมาเรียบเรียงใหม่
และอธิบายเพิ่มเติมในบางส่วนโดยเผย์ซงจื่อ
นักปราชญ์ที่เกิดและเติบโตในเมืองวิ่นเฉิงหรือมณฑลซานซีในปัจจุบัน
เมื่อเติบโตเป็นหนุ่ม เผย์ซงจื่อได้รับราชการเป็นอาลักษณ์ให้แก่ราชวงศ์ซ่งทางตอนใต้ของจีน
และได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่ชำระจดหมายเหตุสามก๊กของตันซิ่วในสมัยราชวงศ์จิ้น
โดยที่เผย์ซงจื่อชำระจดหมายเหตุสามก๊กเสร็จสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 972
และมีการกล่าวเพิ่มเติมรวมทั้งให้คำอธิบายในบางส่วนเกี่ยวกับภูมิประเทศและรายละเอียดต่าง
ๆ ที่มีการกล่าวอ้างถึงในต้นฉบับเดิม

นอกจากนี้
เผย์ซงจื่อยังแก้ไขในเรื่องของระยะเวลาที่มีความขัดแย้งในตัวเองของจดหมายเหตุสามก๊กและเพิ่มเติมความคิดเห็นบางส่วนของตนลงไป
โดยที่ไม่ตัดทอนรายละเอียดและเรื่องราวต่าง ๆ ของจดหมายเหตุสามก๊กออกแต่อย่างใด
จึงนับได้ว่าการชำระจดหมายเหตุสามก๊กของเผย์ซงจื่อทำให้ซานกว๋อจื้อเป็นที่กล่าวขานครั้งแรกในสมัยราชวงศ์ซ่ง[8]

[แก้]
ซานกว๋อจื้อทงสูเหยี่ยนอี้

ซานกว๋อจื้อทงสูเหยี่ยนอี้ (จีน:
三国之通俗演義)
เป็นสามก๊กฉบับนิยายที่ประพันธ์โดยหลอกว้านจง
นักปราชญ์ในสมัยราชวงศ์หมิง
ผู้เป็นศิษย์เอกของซือไน่อัน
หลอกว้านจงเป็นผู้นำเอาจดหมายเหตุสามก๊กของตันซิ่วมาเรียบเรียงใหม่
โดยแต่งเสริมเพิ่มเติมในบางส่วนจากความเป็นจริงทางประวัติศาสตร์ในแบบฉบับของตนเอง
รวมทั้งมีการปรับเปลี่ยนเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของจีนให้กลายเป็นนิยายอิงประวัติศาสตร์ที่เป็นการต่อสู้กันเองระหว่างฝ่ายคุณธรรมและฝ่ายอธรรมตามแบบฉบับของงิ้ว
ที่จะต้องมีการกำหนดตัวเอกและตัวร้ายอย่างชัดเจนในเนื้อเรื่อง

สามก๊กของหลอกว้านจงได้มีการกำหนดให้เล่าปี่เป็นฝ่ายคุณธรรม
มีจิตใจโอบอ้อมเมตตาอารีและมีคุณธรรมสูงส่งที่พยายามปราบปรามโจโฉที่เป็นฝ่ายอธรรม
ช่วงชิงราชสมบัติและล้มล้างราชวงศ์ฮั่น ซึ่งจากการตรวจสอบประวัติศาสตร์จีน
นักประวัติศาสตร์ต่างลงความเห็นถึงสามก๊กของหลอกว้านจงที่มีใจเอนเอียงไปทางเล่าปี่อย่างเห็นได้ชัด
ซึ่งมีเหตุผลยืนยันความถูกต้องตามประวัติศาสตร์เป็นส่วนใหญ่[9]

[แก้]
ซานกว๋อเหยี่ยนอี้

ซานกว๋อเหยี่ยนอี้ (จีน:
三国演義)
เป็นสามก๊กที่ถูกนำมาเรียบเรียงใหม่โดยเหมาหลุนและเหมาจ้งกัง สองพ่อลูกในสมัยราชวงศ์ชิง
ซึ่งได้ทำการปรับปรุงสามก๊กในแบบฉบับของหลอกว้านจงใหม่อีกครั้ง
และมอบหมายให้กิมเสียถ่าง (จิ้นเซิ่งทั่น) เป็นผู้เขียนคำนำเรื่อง
โดยที่สามก๊กฉบับที่เหมาหลุนและเหมาจ้งกังช่วยกันปรับปรุงแก้ไข
โดยยึดแนวทางการเขียนของหลอกว้างจงเป็นต้นแบบคือแบ่งเป็นสองฝ่ายและแย่งชิงอำนาจวาสนากันในสมัยราชวงศ์ฮั่น
ให้ฝ่ายเล่าปี่เป็นฝ่ายที่เป็นเชื้อพระวงศ์ฮั่นที่ถูกต้องของแผ่นดินจีน
โจโฉเป็นฝ่ายกบฎที่ทะเยอทะยานในอำนาจของตนเอง [10]

เหมาจ้งกังได้ปรับแก้ไขสำนวนการใช้ภาษาของหลอกว้านจงในบางจุด
ซึ่งเป็นภาษาพูดและเป็นการใช้สำนวนภาษาแบบยุคราชวงศ์หยวนหรือหงวน
ให้กลายเป็นการใช้สำนวนภาษาในแบบภาษาเขียนของราชวงศ์ชิงหรือแมนจู
นอกจากนี้ยังได้ทำการปรับเปลี่ยนลักษณะและบุคลิกของตัวละครในสามก๊กใหม่ทั้งหมดตามแนวความคิดของตนเอง
รวมทั้งยังปรับเปลี่ยนชื่อและตำแหน่งขุนนาง
สถานที่ของสามก๊กต้นฉบับของหลอกว้านจงผิดไปตามชื่อจริงในยุคนั้น ๆ
ซึ่งสามก๊กของหลอกว้านจงนั้นได้เขียนชื่อตัวละคร
ตำแหน่งและสถานที่ค่อนข้างชัดเจนและถูกต้องตามความเป็นจริงทางประวัติศาสตร์
แต่การปรับปรุงแก้ไขของเหมาหลุนและเหมาจ้งกังช่วยทำให้การดำเนินเรื่องไม่เยิ่นเย้อ
เดินเรื่องกระชัย และเป็นการขัดเกลาภาษาทำให้อ่านสนุกน่าติดตาม

[แก้]
อาณาจักรสามก๊ก

ดูบทความหลักที่ วุยก๊ก,
จ๊กก๊ก
และ ง่อก๊ก

ภาพแผนที่สามก๊กได้แก่วุยก๊ก
จ๊กก๊กและง่อก๊ก

ในการปกครองบ้านเมืองของจีน ราชวงศ์ฮั่นถือเป็นราชวงศ์ที่ยิ่งใหญ่ราชวงศ์หนึ่ง
ซึ่งได้แผ่ขยายอาณาเขตออกไปไกล ขับไล่ชนเผ่านอกด่านออกไปจากภาคเหนือของประเทศได้
ด้านทิศเหนือครอบครองแมนจูเรียและเกาหลีบางส่วน
ทิศใต้ครองมณฑลกวางตุ้งและกว่างซีรวมถึงตอนเหนือของเวียดนาม
ครั้นถึงปลายสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออกหรือตงฮั่น
จักรพรรดิทรงอ่อนแอ ขันทีมีอำนาจเป็นใหญ่ในแผ่นดิน
ขุนศึกหัวเมืองต่าง ๆ พากันกระด้างกระเดื่องและตั้งกองกำลังส่วนตัวขึ้น
ก่อความเดือดร้อนแก่ชาวบ้านไปทั่วแผ่นดิน
ราษฎรได้รับความเดือนร้อนไปทั่วจนทำให้เกิดกบฏโจรโพกผ้าเหลืองขึ้น กลุ่มอิทธิพลต่าง
ๆ ทำสงครามแย่งชิงอำนาจกันโดยไม่สนใจรัฐบาลกลาง
ในที่สุดแผ่นดินจีนแตกออกเป็นสามก๊กอย่างชัดเจนภายหลังจากที่โจโฉพ่ายแพ้แก่เล่าปี่และซุนกวนในการศึกที่ผาแดง
เมื่อปี พ.ศ. 751

[แก้]
วุยก๊ก

วุยหรือเฉาเวย (จีน:
曹薇)
จัดเป็นก๊กที่ยิ่งใหญ่และมีอำนาจมากที่สุดในบรรดาสามก๊ก ในระหว่างปี พ.ศ. 763 - พ.ศ. 808 (ปี
ค.ศ. 220-265) วุยก๊กครอบครองพื้นที่ทางตอนเหนือของประเทศจีน ปกครองโดยโจโฉ
ต่อมาได้รับการสถาปนาเป็นราชวงศ์วุยโดยพระเจ้าโจผีและได้สถาปนาโจโฉเป็นจักรพรรดิแห่งราชวงศ์วุยอีกพระองค์หนึ่ง
วุยก๊กปกครองอาณาจักรโดยจักพรรดิสืบต่อกันมาทั้งหมด 5 พระองค์ ได้แก่[11]

พระเจ้าโจผี
ปกครองวุยก๊กในระหว่างปี พ.ศ. 763 - 769

พระเจ้าโจยอย
ปกครองวุยก๊กในระหว่างปี พ.ศ. 769 - 782

พระเจ้าโจฮอง
ปกครองวุยก๊กในระหว่างปี พ.ศ. 782 - 797

พระเจ้าโจมอ
ปกครองวุยก๊กในระหว่างปี พ.ศ. 797 - 803

พระเจ้าโจฮวน
ปกครองวุยก๊กในระหว่างปี พ.ศ. 803 - 808

วุยก๊กถูกโจมตีและโค่นล้มราชวงศ์วุยโดยสุมาเอี๋ยน
ซึ่งต่อมาภายหลังได้สถาปนาราชวงศ์จิ้นขึ้นแทนและรวบรวมแผ่นดินที่แบ่งเป็นก๊กต่าง ๆ
เข้าด้วยกัน

[แก้]
จ๊กก๊ก

จ๊กหรือสู่ฮั่น (จีน:
属汉)
เป็นหนึ่งในอาณาจักรสามก๊ก ปกครองโดยพระเจ้าเล่าปี่
เชื้อพระวงศ์แห่งราชวงศ์ฮั่น
ในระหว่างปี พ.ศ. 764 - พ.ศ. 806 (ปี
ค.ศ. 221-263) จ๊กก๊กครอบครองพื้นที่ทางภาคตะวันตกของประเทศจีน บริเวณมณฑลเสฉวน
จ๊กก๊กปกครองอาณาจักรโดยจักรพรรดิสืบต่อกันมาทั้งหมด 2 พระองค์ ได้แก่[12]

พระเจ้าเล่าปี่
ปกครองจ๊กก๊กในระหว่างปี พ.ศ. 764 - 766

พระเจ้าเล่าเสี้ยน
ปกครองจ๊กก๊กในระหว่างปี พ.ศ. 766 - 806

จ๊กก๊กมีอายุได้แค่เพียง 42 ปีก็ล่มสลายลงด้วยกองทัพของวุยก๊ก
เนื่องจากการปกครองแผ่นดินที่ล้มเหลวเพราะความโง่เขลาเบาปัญญาไร้ความสามารถวันๆเอาแต่เสพสุขของพระเจ้าเล่าเสี้ยน

[แก้]
ง่อก๊ก

ง่อหรืออาณาจักรอู่ตะวันออก (จีน:
東吳)
เป็นหนึ่งในอาณาจักรสามก๊ก ปกครองโดยพระเจ้าซุนกวน
ในระหว่างปี พ.ศ. 765 - พ.ศ. 823 (ปี
ค.ศ. 222-280) ง่อก๊กครอบครองพื้นที่ทางด้านตะวันออกของประเทศจีน
ทางบริเวณตอนใต้ของแม่น้ำแยงซี ซึ่งคือพื้นที่บริเวณรอบ ๆ เมืองหนานจิงในปัจจุบัน
ง่อก๊กปกครองอาณาจักรโดยจักรพรรดิสืบต่อกันมาทั้งหมด 4 พระองค์ ได้แก่[13]

พระเจ้าซุนกวน
ปกครองง่อก๊กในระหว่างปี พ.ศ. 765 - 795

พระเจ้าซุนเหลียง
ปกครองง่อก๊กในระหว่างปี พ.ศ. 795 - 801

พระเจ้าซุนฮิว
ปกครองง่อก๊กในระหว่างปี พ.ศ. 801 - 807

พระเจ้าซุนโฮ
ปกครองง่อก๊กในระหว่างปี พ.ศ. 807 - 823

ง่อก๊กเป็นอาณาจักรสุดท้ายในบรรดาอาณาจักรสามก๊กที่ล่มสลายโดยกองทัพของสุมาเอี๋ยนและราชวงศ์จิ้น

[แก้]
เนื้อเรื่องย่อสามก๊ก

ดูบทความหลักที่ เนื้อเรื่องสามก๊ก

ภาพวาดเล่าปี่
กวนอู
เตียวหุย
สามพี่น้องร่วมคำสาบานในสวนท้อ

ภายหลังจากที่พระเจ้าฮั่นโกโจ
ได้สถาปนาราชวงศ์ฮั่นจนมีการสืบทอดราชวงศ์มามากกว่าสี่ร้อยปี
ในยุคสมัยของพระเจ้าเลนเต้เกิดการขัดแย้งกันเองภายในราชวงศ์ฮั่นจนถึงการแย่งชิงอำนาจและราชสมบัติ
พระเจ้าเลนเต้ไม่ทรงตั้งตนในทศพิธราชธรรม
ขาดความเฉลียวฉลาด เชื่อแต่คำของเหล่าสิบขันที
เหล่าขุนนางถืออำนาจขูดรีดราษฏรจนได้รับความเดือดร้อนไปทั่ว
โจรผู้ร้ายชุกชุมปล้นสะดมไปทั่วแผ่นดิน ดังจดหมายเหตุของจีนตอนหนึ่งได้บันทึกไว้ว่า
"ขุนนางถือราษฏรดั่งหนึ่งอริราชศัตรู
ขูดรีดภาษีอากรโหดร้ายยิ่งกว่าเสือ"[14]
เกิดกบฎชาวนานำโดยเตียวก๊ก หัวหน้ากลุ่มโจรโพกผ้าเหลืองออกปล้นชิงเมืองต่าง ๆ
จนเกิดความวุ่นวายแตกแยกแผ่นดินเป็นก๊กเป็นเหล่าจำนวนมาก

ภายหลังพระเจ้าเลนเต้สวรรคต
เกิดการแย่งชิงราชสมบัติระหว่างพระราชโอรสทั้งสองพระองค์แต่ต่างพระชนนี พระเจ้าหองจูเปียนได้สืบทอดราชสมบัติโดยมีพระนางโฮเฮาผู้เป็นมารดาเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน
แต่ในราชสำนักคงเกิดความวุ่นวายจากเหล่าขันทีทั้งสิบ โฮจิ๋นผู้เป็นพระเชษฐาของพระนางโฮเฮาจึงวางอุบายให้ตั๋งโต๊ะมาช่วยกำจัดเหล่าขันที
แต่โฮจิ๋นกลับถูกลวงไปฆ่าทำให้เหล่าทหารของโฮจิ๋นยกกำลังเข้าวังหลวงเพื่อแก้แค้นจนเกิดจลาจลขึ้น
ภายหลังตั๋งโต๊ะยกทัพมาถึงวังหลวงและฉวยโอกาสในขณะที่เกิดความวุ่นวายยึดอำนาจมาเป็นของตน
สั่งถอดพระเจ้าหองจูเปียนและปลงพระชนม์ และสถาปนาพระเจ้าหองจูเหียบขึ้นแทน
ทรงพระนามว่าพระเจ้าเหี้ยนเต้ และสถาปนาตนเองเป็นพระมหาอุปราช
มีฐานะเป็นบิดาบุญธรรมของพระเจ้าเหี้ยนเต้

ตั๋งโต๊ะถืออำนาจเป็นใหญ่ในราชสำนัก
สั่งประหารผู้ที่ไม่เห็นด้วยกันตนเองจนเหล่าขุนนางพากันโกรธแค้น โจโฉพยายามลอบฆ่าตั๋งโต๊ะแต่ไม่สำเร็จจนต้องหลบหนีไปจากวังหลวงและลอบปลอมแปลงราชโองการ
นำกำลังทัพจากหัวเมืองต่าง ๆ มากำจัดตั๋งโต๊ะ
แต่กองทัพหัวเมืองกลับแตกแยกกันเองจึงทำให้การกำจัดตั๋งโต๊ะล้มเหลว อ้องอุ้นจึงวางแผนยกเตียวเสี้ยนบุตรสาวบุญธรรมให้แก่ตั๋งโต๊ะและลิโป้บุตรบุญธรรม
จนตั๋งโต๊ะผิดใจกับลิโป้เรื่องนางเตียวเสี้ยน ทำให้ลิโป้แค้นและฆ่าตั๋งโต๊ะ
หลังจากตั๋งโต๊ะตาย ลิฉุยและกุยกีได้เข้ายึดอำนาจอีกครั้งและฆ่าอ้องอุ้นตาย
รวมทั้งบังคับพระเจ้าเหี้ยนเต้ให้อยู่ภายใต้อำนาจ
สร้างความคับแค้นใจให้แก่พระเจ้าเหี้ยนเต้เป็นอย่างยิ่ง
จนมีรับสั่งให้เรียกโจโฉมาช่วยกำจัดลิฉุย กุยกีและเหล่าทหาร

โจโฉเข้าปราบปรามกบฎและยึดอำนาจในวังหลวงไว้ได้
แต่เกิดความกำเริบเสิบสานทะเยอทะยานถึงกับแต่งตั้งตนเองเป็นมหาอุปราช
ควบคุมพระเจ้าเหี้ยนเต้ให้อยู่ภายใต้อำนาจอีกครั้ง ข่มเหงรังแกเหล่าขุนนางที่สุจริต
พระเจ้าเหี้ยนเต้จึงใช้พระโลหิตเขียนสาสน์ลับไปยังเหล่าขุนนางที่จงรักภักดีเพื่อให้ช่วยกำจัดโจโฉแต่ถูกจับได้ทำให้เหล่าขุนนางถูกฆ่าตายหมด
ความอสัตย์ของโจโฉแพร่กระจายไปทั่วทำให้บรรดาหัวเมืองต่าง ๆ
พากันแข็งข้อไม่ยอมขึ้นด้วย โจโฉจึงนำกำลังยกทัพไปปราบปรามได้เกือบหมด
แต่ไม่สามารถปราบปรามเล่าปี่และซุนกวนได้
เล่าปี่เป็นเชื้อสายราชวงศ์ฮั่นมีศักดิ์เป็นอาของพระเจ้าเหี้ยนเต้ที่มีความยากจนอนาถา
มีคนดีมีฝีมือไว้เป็นทหารหลายคนแต่มีกำลังไพร่พลน้อยทำให้ต้องคอยหลบหนีศัตรูอยู่เสมอ
จนได้จูกัดเหลียงมาเป็นที่ปรึกษาช่วยวางแผนกำลังรบให้
จึงสามารถตั้งตนเป็นใหญ่ในเมืองเสฉวนได้
สำหรับซุนกวนเป็นเจ้าเมืองกังตั๋งโดยการสืบสกุล เป็นเจ้าเมืองที่มีศีลธรรม
ปกครองบ้านเมืองด้วยความยุติธรรมจึงเป็นที่เคารพนับถือและยอมสวามิภักดิ์มากมาย
ทั้งสามฝ่ายต่างทำศึกสงครามกันตลอด แต่ก็ไม่อาจเอาชนะซึ่งกันและกันได้

เมื่อโจโฉตาย โจผีบุตรชายขึ้นครองราชสมบัติแทน
สั่งปลดพระเจ้าเหี้ยนเต้และสถาปนาตนเองเป็นจักรพรรดิ ทรงพระนามว่าพระเจ้าเหวินตี้
ก่อตั้งราชวงศ์ใหม่คือราชวงศ์วุย
เล่าปี่ซึ่งเป็นเชื้อสายราชวงศ์ฮั่นก็สถาปนาตนเองเป็นจักรพรรดิสืบทอดราชวงศ์ฮั่น
โดยใช้เมืองเสฉวนเป็นเมืองหลวง
ซุนกวนซึ่งไม่ยอมขึ้นกับพระเจ้าโจผีหรือเล่าปี่จึงตั้งตนเองเป็นจักรพรรดิ
ปกครองเมืองกังตั๋ง
ทำให้ประเทศจีนในขณะนั้นแตกแยกออกเป็นสามอาณาจักรหรือที่เรียกขานกันว่าสามก๊กได้แก่ฝ่ายจ๊กก๊กของเล่าปี่
วุยก๊กของโจผีและง่อก๊กของซุนกวน ภายหลังจากพระเจ้าโจผี
พระเจ้าเล่าปี่และพระเจ้าซุนกวนสวรรคต เชื้อสายราชวงศ์เริ่มอ่อนแอ สุมาเจียวซึ่งดำรงตำแหน่งเป็นมหาอุปราชของวุยก๊ก
สามารถเอาชนะจ๊กก๊กและควบคุมตัวพระเจ้าเล่าเสี้ยนมาเป็นเชลยได้สำเร็จ
หลังจากสุมาเจียวตาย สุมาเอี๋ยนบุตรชายสืบทอดตำแหน่งแทนและช่วงชิงราชสมบัติของวุยก๊กมาจากพระเจ้าโจฮวนและแต่งตั้งตนเองเป็นจักรพรรดิ
ก่อตั้งราชวงศ์ใหม่คือราชวงศ์จิ้น
พระเจ้าสุมาเอี๋ยนสามารถปราบพระเจ้าซุนโฮแห่งง่อก๊กให้ยินยอมสวามิภักดิ์ได้สำเร็จ
แผ่นดินจีนที่เคยแตกแยกออกเป็นก๊กเป็นเหล่ามายาวนาน
กลับรวมกันเป็นอาณาจักรเดียวได้ดั่งเดิม

[แก้]
ลำดับเหตุการณ์สำคัญ

ดูบทความหลักที่ ลำดับเหตุการณ์สำคัญในสามก๊ก

ส่วนนี้รอเพิ่มเติมข้อมูล
คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียไทยได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูลในส่วนนี้

[แก้]
กลศึกสามก๊ก

ดูบทความหลักที่ กลศึกสามก๊ก

ในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก
มีการทำศึกสงครามมากมายหลายต่อหลายครั้ง
การต่อสู้ทางด้านสติปัญญาและกุศโลบายในการแสดงแสนยานุภาพแก่ศัตรู
การปกครองไพร่พลรวมทั้งผู้ใต้บังคับบัญชา
ทั้งการนำกำลังไพร่พลทหารในการบุกโจมตีและยึดครองสถานที่
หรือทางการพิชิตชัยชนะทางการทูตในการเจรจาต่อรองผูกสัมพันธ์ไมตรีกับแคว้นอื่น
การทหาร การเมือง การเศรษฐกิจ การบริหารปกครองบ้านเมือง การใช้คนอย่างถูกต้อง
การโจมตีทางด้านจิตใจรวมทั้งการนำเอาทรัพยากรทุกอย่างที่มี
เพื่อนำมาใช้ในการทำศึกสงครามเพื่อแย่งชิงอำนาจความเป็นใหญ่ซึ่งกันและกัน[15]

แต่มีบ่อยครั้งที่กำลังทหารที่มีกำลังไพร่พลน้อยกว่ากลับเอาชนะกำลังทหารที่มีกำลังไพร่พลมากกว่าได้
ซึ่งสิ่งสำคัญที่สุดคือกลยุทธ์ในด้านยุทธศาสตร์และการชำนาญภูมิศาสตร์สถานที่ในการทำศึกสงคราม[15]
ในสามก๊กมีการใช้กลศึกจำนวนมากมายในการหลอกล่อศัตรูเพื่อชัยชนะ
การต่อสู้ทางสติปัญญา สุดยอดแห่งกุศโลบายในการแสดงศักยภาพของกองทัพ
แม่ทัพที่นำทัพในสนามรบนอกจากจะมีฝีมือในการที่สูงส่งแล้ว จะต้องรู้หลักตำราพิชัยสงคราม
เสนาธิการที่ปรึกษาทัพจะต้องรอบรู้ในทุก ๆ ด้าน รู้แจ้งในกลศึกต่าง ๆ ของศัตรู
รู้ถึงจิตใจของทหารใต้บังคับบัญชา
และรู้จักฉกฉวยจังหวะสำคัญในการโจมตีจึงจะสามารถเอาชนะศัตรูได้ จูกัดเหลียง
จิวยี่
สุมาอี้
ลกซุน
ตั๋งโต๊ะ
โจโฉ
กุยแกและบุคคลอื่นอีกมากมาย
ล้วนแต่ชำนาญกลศึกในการทำศึกสงคราม ซึ่งกลศึกสำคัญและเป็นมาตรฐานของการทำสงครามสามก๊ก

[แก้]
สงครามสามก๊ก

ส่วนนี้รอเพิ่มเติมข้อมูล
คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียไทยได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูลในส่วนนี้

ซุนกวน
ผู้สถาปนาง่อก๊ก

เล่าปี่
ผู้สถาปนาจ๊กก๊ก

โจโฉ
ผู้สถาปนาวุยก๊ก

[แก้]
ศิลปะการใช้คน

ดูบทความหลักที่ ศิลปะการใช้คนในสามก๊ก

ส่วนนี้รอเพิ่มเติมข้อมูล
คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียไทยได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูลในส่วนนี้

[แก้]
ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์

ดูบทความหลักที่ ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ในสามก๊ก

ส่วนนี้รอเพิ่มเติมข้อมูล
คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียไทยได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูลในส่วนนี้

[แก้]
ตัวละครหลัก

ดูบทความหลักที่ รายชื่อตัวละครในสามก๊ก

เล่าปี่

เล่าปี่ (จีน:
劉備)
มีชื่อรองเสวียนเต๋อแปลว่าผู้มีคุณธรรมอันประเสริฐ เรียกชื่อเต็มว่า
"ห้วนจงกุ๋นยี่เซงเตงเฮาเล่าปี่" รูปร่างสูงใหญ่ ใบหน้าขาว ใจคอกว้างขวาง
นิสัยสุภาพเรียบร้อย เยือกเย็นและมีความกตัญญูสูง พูดน้อยยิ้มยาก
ไม่แสดงความรู้สึกออกทางสีหน้า เชี่ยวชาญในการใช้กระบี่คู่
เป็นเชื้อสายราชวงศ์ฮั่นมีศักดิ์เป็นอาของพระเจ้าเหี้ยนเต้
บิดาเสียชีวิตตั้งแต่ยังเด็ก มีฐานะยากจนต้องยังชีพด้วยการทอเสื่อขาย
ภายหลังได้พบกับกวนอูและเตียวหุยและสาบานตนเป็นพี่น้องกันร่วมออกปราบปรามโจรโพกผ้าเหลือง
เล่าปี่ไม่ประสบความสำเร็จมาตลอดชีวิตจนได้จูกัดเหลียงมาเป็นที่ปรึกษา
สามารถตั้งตัวเป็นใหญ่ได้ที่เสฉวนครอบครองอาณาจักรจ๊กก๊ก
แต่งตั้งตนเองเป็นจักรพรรดิทรงพระนามจักรพรรดิเจาเลี่ยแห่งราชวงศ์ฮั่น
เมื่อกวนอูและเตียวหุยถูกฆ่าตาย
จึงยกทัพไปแก้แค้นซุนกวนแต่ถูกตีย่อยยับกลับมาและประชวรหนักจนสิ้นพระชนม์ในปี พ.ศ. 766
ที่มณฑลเสฉวน รวมพระชนมายุ 63 ชันษา

กวนอู

กวนอู (จีน:
關羽) เป็นชาวอำเภอไก่เหลียง
มีชื่อรองหวินฉาง รูปร่างสูงใหญ่ ใบหน้าแดงเหมือนผลพุทราสุก นัยน์ตายาวรี
หนวดเครางามถึงอก มีง้าวยาว 11 ศอกหนัก 82 ชั่งเป็นอาวุธคู่กาย
เรียกว่าง้าวมังกรเขียว มีกำเนิดในครอบครัวนักปราชญ์ เชี่ยวชาญด้านคัมภีร์พิชัยสงคราม
เก่งกาจวิทยายุทธ จงรักภักดี กตัญญูและซื่อสัตย์เป็นเลิศ
ภายหลังได้พลั้งมือฆ่าปลัดอำเภอและน้าชายตายจนต้องหลบหนีและพบกับเล่าปี่และเตียวหุยจนสาบานตนเป็นพี่น้องกัน
ร่วมทำศึกกับเล่าปี่มาโดยตลอด เป็นหนึ่งในห้าทหารเสือของเล่าปี่
ครองเมืองเกงจิ๋วร่วมกับกวนเป๋งบุตรบุญธรรมและจิวฉอง
ภายหลังถูกแผนกลยุทธของลกซุนและลิบอง
จนเสียเมืองเกงจิ๋ว
กวนอูคับแค้นใจที่เสียทีลกซุนและลิบองจึงนำทัพไปตีเกงจิ๋วเพื่อแย่งคืน
แต่ต้องหลุมพลางและถูกจับได้พร้อมกวนเป๋งที่เขาเจาสันและถูกประหารในปี พ.ศ. 762
รวมอายุได้ 59 ปี

เตียวหุย

เตียวหุย (จีน:
張飛) เป็นชาวเมืองตุ้นกวน มณฑลเหอเป่ย
รูปร่างสูงใหญ่ ใบหน้าดำ ศีรษะโต นัยน์ตาพอง เสียงดังเหมือนฟ้าผ่า
มีฝีมือในการรบสูงแต่มีจุดอ่อนที่นิสัยใจร้อน วู่วาม
เสียการงานเพราะสุราบ่อยครั้ง มีคุณธรรม ซื่อสัตย์ต่อพี่น้อง
ชำนาญการใช้ทวนที่มีลักษณะคล้ายกริช
เดิมเป็นคนฆ่าหมูขาย
ภายหลังได้พบกับเล่าปี่และกวนอูจนสาบานตนเป็นพี่น้องกัน
ร่วมทำศึกกับเล่าปี่มาโดยตลอด เป็นหนึ่งในห้าทหารเสือของเล่าปี่
อายุน้อยกว่าเล่าปี่ 6 ปี น้อยกว่ากวนอู 5 ปี เมื่อกวนอูถูกฆ่าตาย
เตียวหุยโกรธแค้นมาก
ทวงสัญญาที่สาบานไว้ในสวนท้อและรบเร้าให้เล่าปี่ยกทัพไปตีซุนกวน
แต่จูกัดเหลียงห้ามปราบไว้ ต่อมาได้สั่งลงโทษทหารสองคนคือฮอมเกียงและเตียวตัดโทษฐานเตรียมการไม่ทันและคาดโทษหนักถึงตาย
เตียวหุยเสพสุราและเมาหลับในค่าย
ทหารทั้งสองย้อนกลับมาฆ่าและตัดหัวก่อนไปสวามิภักดิ์ต่อง่อก๊ก รวมอายุได้ 54 ปี

จูล่ง

จูล่ง (จีน:
趙雲) เป็นชาวตำบลเจวินติ้ง เมืองฉางชาน
มณฑลเหอเป่ย รูปร่างสูงใหญ่ ใบหน้าขาว สวมเกราะเงินและชำนาญการใช้ทวนเป็นอาวุธ
แต่เดิมจูล่งเป็นทหารของอ้วนเสี้ยว
แต่ทนกับนิสัยไม่มีสัจจะของอ้วนเสี้ยวไม่ได้จึงไปอยู่กับกองซุนจ้าน
ภายหลังได้พบกับเล่าปี่และซาบซึ้งในคุณธรรมและความมีน้ำใจ
เมื่อกองซุนจ้านตายจึงไปทำราชการด้วย
จูล่งเป็นหนึ่งในห้าทหารเสือของเล่าปี่และเป็นกำลังสำคัญในการทำศึกสงครามเกือบทุกครั้ง
วีรกรรมสำคัญของจูล่งคือเมื่อเล่าปี่พ่ายแพ้โจโฉที่ฉางปั่น
ครอบครัวเล่าปี่เกิดพลัดหลงในขณะหลบหนีไปทางใต้
จูล่งได้บุกตะลุยตีฝ่ากองทัพของโจโฉเพื่อค้นหาครอบครัวของเล่าปี่ และช่วยชีวิตอาเต๊าด้วยการนำมาใส่ไว้ในเกราะเสื้อที่บริเวณหน้าอก
อาศัยกำลังตัวคนเดียวตีฝ่าตะลุยกองทัพ5แสนของโจโฉและนำอาเต๊ามาคืนให้แก่เล่าปี่ได้สำเร็จ
จนเป็นที่เลื่องลือกล่าวขานไปทั่วแผ่นดินจนถึงปัจจุบัน
จูล่งเป็นขุนศึกนักรบตั้งแต่วัยหนุ่มจนถึงวัยชรา
และเสียชีวิตในปีศักราชเจี้ยนซิ่ง ปีที่ 18 รวมอายุได้ 72 ปี

จูกัดเหลียง

จูกัดเหลียง (จีน:
孔明) มีชื่อรองขงเบ้ง เกิดในปี พ.ศ. 724
ปีเดียวกับพระเจ้าเหี้ยนเต้ เป็นชาวตำบลหยางตู เมืองหลางเยีย มณฑลซานตง สูง 6 ศอก
ใบหน้าขาวเหมือนหยก มักถือพัดขนนกคู่กายตลอดเวลา
ได้รับการยกย่องถึงการเป็นผู้หยั่งรู้ดินฟ้ามหาสมุทร ฉายาฮกหลงหรือมังกรหลับ
รักความถูกต้องยุติธรรม ชอบสันโดษ สติปัญญาเฉียบแหลม ชำนาญตำราพิชัยสงคราม
รอบรู้สภาพภูมิประเทศและดินฟ้าอากาศ ถูกเล่าปี่เชิญให้ไปช่วยทำราชการถึงสามครั้ง
และเป็นผู้เสนอแผนหลงจงเตวัย
แบ่งแยกแผ่นดินจีนออกเป็นสามก๊กเพื่อคานอำนาจซึ่งกันและกัน
รับใช้ราชวงศ์ฮั่นถึงสองรุ่น จูกัดเหลียงเสียชีวิตเมื่ออายุได้ 54 ปี
ภายหลังจากตรากตรำการศึกสงครามมาตลอดชีวิต

โจโฉ

โจโฉ (จีน:
曹操) มีชื่อรองเม่งเต๊กหรือเมิ่งเต๋อ
เรียกชื่อเต็มว่า "โจเม่งเต๊กโฉ" เป็นลูกบุญธรรมของขันทีในวังหลวง
แต่เดิมแซ่แฮหัวและคาดว่าน่าจะเกิดจากความแตกแยกในตระกูล ทำให้แยกออกมาเป็นแซ่โจ
รูปร่างสูงใหญ่ คิ้วเล็ก หนวดยาว สติปัญญาเฉลียวฉลาด
ชำนาญด้านอักษรศาสตร์และตำราพิชัยสงคราม ลุ่มหลงสุรานารี ในวัยเด็กมีนิสัยเกเร
ชอบเอาชนะผู้อื่นและตั้งตนเป็นหัวหน้าเสมอ มีหมอดูเคยทำนายโชคชะตะของโจโฉว่า
"โจโฉจะสามารถครอบครองโลกได้
แต่โลกก็จะลุกเป็นไฟเพราะความฉลาดปราดเปรื่องของตนเอง"

ซุนกวน

ซุนกวน (จีน:
孫權) มีชื่อรองจ้งโหมว
เป็นเจ้าผู้ครองแคว้นกังตั๋ง บุตรชายคนที่สองของซุนเกี๋ยน
น้องชายซุนเซ็ก
ซุนกวนครองเมืองกังตั๋งต่อจากซุนเซ็กด้วยอายุเพียง 18 ปี ไม่ชำนาญการศึกสงคราม
แต่มีฝีมือในการปกครองคนสูง มีขุนนางและทหารฝีมือดีไว้ในครอบครองเช่น จิวยี่
โลซก
ลกซุน
ลิบอง
เตียวเจียวและขุนนางเหล่าทหารฝีมือดีอีกเป็นจำนวนมาก
ซุนกวนร่วมมือกับเล่าปี่ทำสงครามกับโจโฉในศึกผาแดง
แต่ภายหลังไปสวามิภักดิ์กับโจโฉ
เมื่อโจผีขึ้นครองราชสมบัติต่อจากโจโฉได้แต่งตั้งซุนกวนเป็นเงาอ๋อง
แต่มาถูกตัดความสัมพันธ์ในสมัยพระเจ้าโจยอย ซุนกวนแต่งตั้งตนเองเป็นจักรพรรดิในปี
พ.ศ. 771
ทรงพระนามพระเจ้าตงอู๋ ครองราชสมบัตินานถึง 24 ปี สิ้นพระชนม์ในปี พ.ศ. 795
รวมพระชนมายุ 71 ชันษา

[แก้]
การแปลเป็นภาษาต่าง ๆ

การแปลสามก๊กเป็นภาษาต่าง ๆ นั้น ในหนังสือ "ตำนานสามก๊ก" พระนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ได้ทรงรวบรวมประวัติการแปลหนังสือสามก๊กเป็นภาษาต่าง ๆ
จนถึง พ.ศ. 2470
ซึ่งเป็นปีที่ทรงพระนิพนธ์หนังสือเล่มนี้ขึ้น ดังนี้[16]

ภาษา

ปีพุทธศักราช

ภาษาญี่ปุ่น

ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ.
2235

ภาษาไทย

แปลเมื่อ พ.ศ.
2345 ตีพิมพ์ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ.
2408

ภาษาสเปน

ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ.
2373

ภาษาฝรั่งเศส

ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ.
2388

ภาษาเกาหลี

ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ.
2402

ภาษาญวน

ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ.
2452

ภาษาอังกฤษ

ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ.
2469 ก่อนหน้านี้มีการแปลสามก๊กเป็นภาษาอังกฤษในบางตอนแล้ว
แต่ฉบับที่พิมพ์ในปี พ.ศ. 2469 เป็นการแปลตลอดทั้งเรื่อง ผลงานของบริวิต
เทเลอร์

ภาษาเขมร

ไม่ทราบปีที่แปลอย่างชัดเจน
และยังไม่มีการตีพิมพ์สามก๊กฉบับภาษาเขมรในขณะที่ทรงนิพนธ์
เชื่อได้ว่าการแปลสามก๊กเป็นภาษาเขมรนั้น ได้ต้นฉบับจากสามก๊กภาคภาษาไทย[17]

ภาษามลายู

พิมพ์เมื่อใดไม่มีข้อมูล (พิมพ์ที่สิงคโปร์)

ภาษาละติน

ไม่ทราบปีที่แปลอย่างชัดเจน แต่มีต้นฉบับอยู่ที่รอยัลอาเซียติคโซไซเอตี
(Royal Asiatic Society) โดยมีบาทหลวงในศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิกผู้หนึ่ง
ซึ่งเป็นบิชอปอยู่ในประเทศจีนเป็นผู้แปล

นอกจากนี้ยังทรงเชื่อว่ายังมีสามก๊กที่แปลในภาษาอื่นที่ยังสืบความไม่ได้ เช่นภาษามองโกล
เป็นต้น[17]

ในประเทศไทย สามก๊กได้รับการแปลและเรียบเรียงเป็นร้อยแก้วในปี พ.ศ. 2345
โดยซินแสผู้รู้ภาษาจีนได้แปลออกมาให้เจ้าพระยาพระคลัง (หน)
เพื่อนำมาเรียบเรียงเป็นภาษาไทยอีกครั้งหนึ่งก่อนทำการตีพิมพ์
ดังนั้นเมื่อนำสามก๊กของหลอกว้านจงซึ่งเป็นต้นฉบับ
นำมาเปรียบเทียบเคียงกับภาษาไทยที่แปลโดย สังข์
พัธโนทัย ซึ่งเป็นการแปลออกมาในรูปแบบของตำราพิชัยสงคราม
หรือสามก๊ก ฉบับวณิพกของยาขอบ หรือฉบับสามก๊ก ฉบับภาษาอังกฤษของบริวิต เทเลอร์
จะเห็นว่าเนื้อและความหมายของบทประพันธ์ในหลายตอนมีคลาดเคลื่อนแตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัด
ซึ่งการคลาดเคลื่อนของความหมายในสามก๊กนั้นเกิดจากผู้แปลโดยตรง[18]
อย่างไรก็ดี ในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
รัชกาลที่ 6 วรรณคดีสโมสร
ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2457
ได้ตัดสินให้ "สามก๊ก" เป็นวรรณคดีประเภทเรียงความยอดเยี่ยมประเภทนิทาน
เสมอกับเรื่องราชาธิราช
เนื่องจากมีการใช้สำนวนภาษาที่สละสลวย
เนื้อเรื่องมีความสนุกสนานและทอดแทรกแฝงแง่คิดต่าง ๆ ไว้มากมาย โดยถือว่าสามก๊กนั้น
เป็นตำราสำหรับใช้ในการศึกษากลยุทธ์ในการทำสงครามและประวัติศาสตร์ของจีนได้เป็นอย่างดี[19]

[แก้]
ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน)

สามก๊กฉบับหลอกว้านจงได้มีการแปลเป็นภาษาไทยครั้งแรกในปี
พ.ศ. 2345
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
รัชกาลที่ 1 ซึ่งทรงมีพระราชดำริให้จัดแปลพงศาวดารจีนเรื่องสามก๊ก
ไซ่ฮั่น
และแปลพงศาวดารมอญเรื่องราชาธิราช
เพื่อให้คนไทยได้ใช้ศึกษาเป็นตำราพิชัยสงคราม
โดยมอบหมายให้เจ้าพระยาพระคลัง
(หน) เป็นผู้อำนวยการแปลสามก๊ก มีความยาวทั้งสิ้น 95 เล่มสมุดไทย
ซึ่งได้รับการสันนิษฐานว่าเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ไม่ได้แปลสามก๊กจากต้นฉบับทั้งหมด
เนื่องจากการใช้สำนวน ภาษา
และรูปแบบการแปลในตอนท้ายเรื่องเป็นคนละสำนวนกับตอนต้นเรื่อง
สามก๊กฉบับนี้ได้ตีพิมพ์เป็นหนังสือแบบฝรั่งครั้งแรกโดยโรงพิมพ์หมอบรัดเล
มีจำนวน 4 เล่มจบ เมื่อปี พ.ศ. 2408
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
[20]
ซึ่งต่อมากลายเป็นที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก และถูกนำมากล่าวถึงในบทละครนอกเรื่องคาวี
ซึ่งเป็นบทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
รัชกาลที่ 2 ความว่า

"เมื่อนั้น

ไวยทัตหุนหันมาทันตรึก

อวดรู้อวดหลักฮักฮึก

ข้าเคยพบรบศึกมาหลายยก

จะเข้าออกยอกย้อนผ่อนปรน

เล่ห์กลเรานี้อย่าวิตก

ทั้งพิชัยสงครามสามก๊ก

ได้เรียนไว้ในอกสารพัด

ย้ายกลับไปทูลพระเจ้าป้า

ว่าเรารับอาสาไม่ข้องขัด

ค่ำวันนี้คอยกันเป็นวันนัด

จะเข้าไปจับมัดเอาตัวมา

บทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
เรื่องคาวี[21]

เนื้อหาในบทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2
ที่มีการกล่าวถึงตำราพิชัยสงครามและสามก๊ก
นับเป็นหลักฐานการยืนยันอย่างชัดเจนเกี่ยวกับความคุ้นเคยของชาวไทยที่มีต่อสามก๊ก
และได้มีการค้นพบจดหมายเหตุในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2
ซึ่งทรงโปรดปรานบทร้อยแก้วของสามก๊กที่เป็นการแปลฉบับของเจ้าพระยาพระคลัง (หน)
และกลายเป็นมูลเหตุสำคัญที่ทำให้ทรงมีพระราชดำริรับสั่งให้แปลหนังสือพงศาวดารจีนเรื่องอื่น
ๆ อีกหลายเรื่อง เพื่อสำหรับนำไปใช้ในการบริหารราชการบ้านเมืองสืบต่อไป[22]

ต่อมาสมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ
เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ทรงโปรดให้ราชบัณฑิตยสภาชำระสอบทานต้นฉบับ
แล้วจัดพิมพ์เป็นหนังสือพระราชทานในงานพระเมรุสมเด็จพระปิตุฉาเจ้าสุขุมาลมารศรี
พระอัครราชเทวี ต่อมาโรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากรได้ขอประทานอนุญาตจัดพิมพ์จำหน่าย
ในชื่อ "หนังสือสามก๊ก ฉบับราชบัณฑิตยสภา" ในปี พ.ศ. 2471
ซึ่งสามก๊กที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายหลังจากนั้น พิมพ์ตามต้นฉบับหนังสือสามก๊ก
ฉบับราชบัณฑิตยสภามาโดยตลอด
จนกระทั่งมีการตรวจสอบและชำระสอบทานต้นฉบับอีกครั้งด้วยความร่วมมือระหว่างสำนักพิมพ์ดอกหญ้ากับหอสมุดแห่งชาติ[23]

[แก้]
ฉบับวณิพก

สามก๊ก ฉบับวณิพก
โดยสำนักพิมพ์ผดุงศึกษา

สามก๊ก
ฉบับวณิพก ผลงานการประพันธ์ของยาขอบ
เป็นการเล่าเรื่องสามก๊กใหม่ในแบบฉบับของตนเอง และเน้นตัวละครเป็นตัวไป เช่น เล่าปี่ผู้พนมมือแด่ชนทุกชั้น,
โจโฉผู้ไม่ยอมให้โลกทรยศ,
จิวยี่ผู้ถ่มน้ำลายรดฟ้า,
ตั๋งโต๊ะผู้ถูกแช่งทั้งสิบทิศ,
ลิโป้อัศวินหัวสิงห์,
จูกัดเหลียงผู้หยั่งรู้ฟ้าดิน,
เตียวหุยคนชั่วช้าที่น่ารัก,
กวนอูเทพเจ้าแห่งความสัตย์ซื่อ,
จูล่งวีรบุรุษแห่งเสียงสาน,
ยี่เอ๋งผู้เปลือยกายตีกลอง
เป็นต้น อีกทั้งยังได้เพิ่มสำนวนและการวิเคราะห์ส่วนตัวเข้าไปด้วย
โดยอาศัยสามก๊กฉบับภาษาอังกฤษของบริวิต
เทเลอร์มาประกอบร่วมกับสามก๊กฉบับภาษาไทย
ตีพิมพ์ครั้งแรกโดยสำนักพิมพ์ผดุงศึกษา ในปี พ.ศ. 2529
จำนวน 2 เล่ม และตีพิมพ์ซ้ำอีกครั้งในปี พ.ศ. 2530 - พ.ศ. 2540
โดยสำนักพิมพ์ดอกหญ้าในรูปแบบของหนังสือชุดจำนวน
8 เล่ม และตีพิมพ์เป็นเครื่องระลึกในวาระครบรอบ 100 ปีชาตกาลของยาขอบโดยสำนักพิมพ์แสงดาว
ในปี พ.ศ. 2551 จัดพิมพ์เป็นหนังสือปกแข็งสองเล่ม

[แก้]
ฉบับตำราพิชัยสงคราม

สามก๊ก
ฉบับตำราพิชัยสงคราม แปลและเรียบเรียงเป็นภาษาไทยโดย สังข์
พัธโนทัย ตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ประดู่ลาย
เป็นการเรียบเรียงลำดับเหตุการณ์ตั้งแต่จุดเสื่อมราชวงศ์ฮั่น
ตั๋งโต๊ะยึดอำนาจ ฯลฯ ไปจนถึงอวสานยุคสามก๊ก
การแปลในส่วนของรายละเอียดตัวละครมีไม่มาก มีการอ้างอิงตัวละครทั้งหมดในท้ายเล่ม
และมีการเทียบเสียงจีนกลาง แต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน
เพื่อเป็นการเปรียบเทียบรายชื่อตัวละครและสถานที่สถานที่สำคัญในเนื้อเรื่อง

[แก้]
ความนิยม

นิยายสามก๊กของหลอกว้านจง ได้รับความนิยมแพร่หลายอย่างยิ่งในยุคของราชวงศ์หมิง
ที่ครองแผ่นดินจีนต่อจากราชวงศ์หยวน
โดยมีการนำไปเล่นเป็นงิ้ว
อันเป็นการแสดงที่เข้าถึงผู้คนทั่วทุกหัวระแหง และมีการแต่งตั้งให้กวนอูเป็น
"เทพเจ้าแห่งความซื่อสัตย์"
ที่เป็นเทพเจ้าที่ชาวจีนและคนไทยเชื้อสายจีนให้ความเคารพบูชาและศรัทธาเลื่อมใสเป็นอย่างมากแทนที่งักฮุยหรือเยี่ยเฟย
กวนอูได้รับการยกย่องให้เป็นถึง "จงอี้เหรินหย่งเสินต้าตี้" ซึ่งมีความหมายคือ
มหาเทพบดีผู้ยิ่งใหญ่แห่งความจงรักภักดี คุณธรรมและความกล้าหาญ

[แก้]
ศาลเจ้าสามก๊ก

ศาลเจ้าสามก๊ก ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่วัดอู่โหวซื่อ ที่เมืองเฉิงตู
มณฑลเสฉวน
ประเทศจีน
สร้างขึ้นในช่วงปลายราชวงศ์จิ้นตะวันตก
ด้านหลังของวัดเป็นที่ตั้งสุสานของพระเจ้าเล่าปี่และจูกัดเหลียง
ซึ่งเป็นตัวละครที่มีชีวิตอยู่จริงในสามก๊ก
ซึ่งเป็นนิยายอิงประวัติศาสตร์อันยิ่งใหญ่ของจีน เรื่องราวต่าง ๆ
ในสามก๊กเริ่มต้นในปลายสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออกของพระเจ้าเหี้ยนเต้
เนื่องจากในขณะนั้นเล่าปี่ปกครองและแต่งตั้งเสฉวนเป็นราชธานี
โดยมีจูกัดเหลียงเป็นที่ปรึกษา ราษฏรใช้ชีวิตอย่างร่มเย็นเป็นสุข
แต่เมื่อเล่าปี่สวรรคตแล้ว ประชาชนต่างให้การยอมรับและนับถือจูกัดเหลียงมากกว่า
จึงร่วมกันสร้างศาลเจ้าขึ้นมาเพื่อเป็นที่เคารพบูชา
แต่ไม่นานทางรัฐบาลจีนเห็นว่าไม่ถูกต้องจึงมีคำสั่งให้สร้างศาลเล่าปี่ขึ้น
รวมทั้งให้มีรูปปั้นขุนนาง 14 ท่านภายในศาลเจ้า

ศาลเจ้าจูกัดเหลียงภายในศาลเจ้าสามก๊ก

ศาลเจ้าสามก๊ก ก่อสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 766
หรือเมื่อประมาณ 1,700 ปีมาแล้ว
เพื่อเป็นการรำลึกถึงบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์สามก๊กในสมัย พ.ศ. 763 - พ.ศ. 823
สร้างสร้างขึ้นโดยพระบัญชาของจักรพรรดิแห่งอาณาจักรเฉิงปลายราชวงศ์จิ๋น
ในอาณาเขตพื้นที่ประมาณ 3,700 ตารางเมตร สิ่งก่อสร้างต่าง ๆ ภายในศาลเจ้าสามก๊ก
เป็นผลงานการก่อสร้างที่ได้รับการปรับปรุงขึนในปีที่ 11 ของจักรพรรดิคังซีแห่งราชวงศ์ชิง
และได้รับการยกย่องเป็นโบราณสถานแห่งชาติของจีนในปี
พ.ศ. 2504
ต่อมาได้สร้างเป็นพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติในปี พ.ศ. 2527

ภายในศาลมีการแบ่งแยกพื้นที่ออกเป็นหลายส่วน รวมทั้งมีการแยกศาลต่าง ๆ
ออกเป็นเฉพาะบุคคลคือศาลเล่าปี่ จักรพรรดิแห่งจ๊กก๊กและราชวงศ์ฮั่น
ศาลเจ้ากวนอูที่เปรียบเสมือนเป็นตัวแทนของ 5 ทหารเสือฝ่ายบู๊
กวนอูเป็นตัวแทนของความซื่อสัตย์และกตัญญู
จนได้รับการยกย่องจากชาวจีนให้เป็นเทพเจ้าแห่งความซื่อสัตย์และโชคลาภ
ศาลเจ้าจูกัดเหลียงที่มีความโด่งดังในด้านของสติปัญญาและความฉลาดเฉลียว
ภายในศาลมีรูปปั้นจูกัดเหลียงขนาดใหญ่มีอายุไม่ต่ำกว่า 700 ปี ชาวจีนเรียกกันว่า
"ทาสอุ้มทรัพย์" ตามความเชื่อต่อ ๆ กันขอชาวจีน
ถ้าผู้ใดได้ลูบที่รูปปั้นจูกัดเหลียงแล้วจะมีโชคลาภ
จูกัดเหลียงได้ชื่อว่าเป็นกุนซือหรือที่ปรึกษาคนสำคัญของเล่าปี่ที่มีความเฉลียวฉลาด
วางแผนการรบและกลศึกต่าง
ๆ ที่มีความสลับซับซ้อน
ชาวจีนส่วนใหญ่จะนับถือจูกัดเหลียงมากกว่าศาลเจ้าเล่าปี่และศาลเจ้ากวนอู
จนมีการเรียกศาลเจ้าสามก๊กเป็นศาลเจ้าจูกัดเหลียงแทน นอกจากศาลเจ้าเล่าปี่
กวนอูและจูกัดเหลียงแล้ว
ภายในบริเวณศาลยังมีรูปปั้นประวัติศาสตร์ของบุคคลสำคัญในสมัยราชวงศ์สู่
เรื่องราวต่าง ๆ จากตำนานอันยิ่งใหญ่ของสามก๊กของบุคคลอื่น ๆ อีกเช่น โจโฉ เตียวหุย
และอีก 14 เสนาธิการทหารเอก

แต่เดิมสุสานของพระเจ้าเล่าปี่และจูกัดเหลียงไม่ได้อยู่ในสถานที่เดียวกัน
แต่ได้มีการย้ายศาลจูกัดเหลียงจากเมืองเซ่าเฉิงมาอยู่ในบริเวณใกล้กันในยุคราชวงศ์เหนือ-ใต้
ในราวปี พ.ศ. 963 - พ.ศ. 1132
จนถึงยุคราชวงศ์หมิงจึงรวมสุสานและศาลเล่าปี่กับจูกัดเหลียงเข้าด้วยกัน
และได้พัฒนาศาลเจ้าดังกล่าวโดยสร้างรูปปั้นขนาดใหญ่ของเล่าปี่ จูกัดเหลียง กวนอู
และเตียวหุย เป็นประธานอยู่ในห้องโถงกลาง ด้านข้างมีรูปปั้นตัวละครและขุนศึกต่าง ๆ
ในยุคสามก๊กประดับเรียงรายตลอดทางระเบียงเป็นที่สำหรับให้ประชาชนมาเคารพสักการะ
ในเวลาต่อมาวัดอู่โหวซื่อก็กลายเป็นที่รู้จักกันในชื่อศาลจูกัดเหลียงหรือศาลเจ้าสามก๊ก
และกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญของเมืองเฉิงตูในปัจจุบัน[24]

[แก้]
อุทยานสามก๊ก

อุทยานสามก๊ก จังหวัดชลบุรี

อุทยานสามก๊ก ตั้งอยู่ที่ตำบลโป่ง
อำเภอบางละมุง
จังหวัดชลบุรี
ในอาณาเขตพื้นที่กว่า 36 ไร่ มีการจัดวางรูปแบบตามหลักฮวงจุ้ยของจีน
พื้นที่ทั้งหมดของอุทยานสามก๊กประกอบไปด้วยต้นไม้และสถาปัตยกรรมแบบจีนเป็นจำนวนมาก
มีหยินและหยางตามแบบฉบับปรัชญาแห่งความสมดุลของจีน
สร้างขึ้นตามเจตนารมณ์ของคุณเกียรติ ศรีเฟื่องฟุ้ง ออกแบบโดย อาจารย์ธีรวัลย์
พัธโนทัย และอาจารย์รณฤทธิ์ ธนโกเศศ สถาปนิกแห่งกรมศิลปากร
เป็นการผสมผสานระหว่างสถาปัตยกรรมไทยและจีนได้อย่างลงตัว[25]

พื้นที่ตั้งของอุทยานสามก๊กเป็นพื้นที่ลาดต่ำไปทางทิศใต้
มีภูเขาขนาดย่อมทอดตัวอยู่ทางทิศเหนือ
มีลักษณะการยกระดับขึ้นไปเป็นระยะ ๆ จนเชื่อมต่อกับบันไดทางขึ้น
บริเวณโดยรอบวางผังแบบรูปทรงเรขาคณิต
ตามหลักการวางผังบริเวณที่เป็นมงคลมาแต่โบราณทั้งของไทยและจีน
มีซุ้มประตูทางเข้าวางเป็นตัวกั้นแบ่งพื้นที่ส่วนอนุสรณ์สถานที่อยู่ทางทิศเหนือกับส่วนบริการทางทิศใต้
วางแนวแกนตะวันออก-ตะวันตกเพื่อเป็นที่ตั้งของอาคารศาลเจ้าแม่กวนอิมกับอาคารอเนกประสงค์
โดยมีระเบียงโค้งแบบจันทร์เสี้ยวเป็นตัวเชื่อมต่อและโอบล้อมอาคารทั้ง 3
หลังเป็นหนึ่งเดียวกัน มีสิ่งก่อสร้างแบบสถาปัตยกรรมจีนที่เรียกว่าเก๋ง จำนวน 3
อาคาร

อาคารกลางหรืออาคารประธานมีความสูงที่สุด มีทั้งหมด 4 ชั้น
มุงหลังคาด้วยกระเบื้องสีน้ำเงินเข้ม ซึ่งสื่อถึงท้องทะเลและท้องฟ้า
มีการประดับรูปประติมากรรมเพื่อความเป็นมงคลตามหลักความเชื่อดั้งเดิมของจีนเช่น
คนชราขี่สัตว์รูปร่างคล้ายไก่หรือเซียนเหญิน, มังกรสี่ขาท่านั่ง
รูปร่างคล้ายสัตว์จตุบาท เรียกอีกอย่างว่า "จตุบาทพันธุ์มังกร" เป็น 1
ในบุตรชายทั้ง 9 ของพญามังกร , หงส์ สัตว์จตุบาทรูปลักษณะหงส์
ซึ่งแต่เดิมนั้นหงส์จัดเป็นส่วนประดับหลักของอุทยานสามก๊ก
แต่เนื่องจากจักรพรรดิเทียบเท่าได้กับมังกร หงส์ซึ่งหมายถึงฝ่ายหญิงหรือฮองเฮา

ชั้นที่ 2 เป็นภาพวาดประวัติศาสตร์สีน้ำมัน
เป็นการบันทึกเรื่องราวและชีวประวัติทั้งหมดของจูกัดเหลียง มีทั้งหมด 8 ตอนด้วยกัน
และชั้นที่ 3 เป็นภาพเขียนสีน้ำมันเรื่องราวของจูกัดเหลียงในช่วงที่ 2
เป็นภาพเขียนฝาผนังยาว 100 เมตร ทั้งหมด 8 ตอน โดยฝีมือของจิตรกรชาวจีน
ใช้ระยะเวลาในการเขียนภาพฝาผนังเป็นเวลานานถึง 5 ปี ชั้นที่ 4
เป็นหอแก้วสำหรับประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ
ค้นพบที่ถ้ำแห่งหนึ่งในลำพูน โดย ดร.วรภัทร ภู่เจริญ
เป็นผู้มอบให้แก่อุทยานสามก๊กเพื่อเป็นที่สักการบูชา
หันหน้าออกทางทะเลตามหลักฮวงจุ้ย พร้อมรูปปั้นพระสังกัจจายน์และพระถังซำจั๋ง

ภายในอุทยานสามก๊ก มีระเบียงจิตรกรรมบนกระเบื้องกังไสจีน
เป็นการจัดแสดงฉากจากพงศาวดารจีนเรื่องสามก๊ก จำนวน 56 ตอน ความยาว 240 เมตร
เป็นการคัดย่อวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กเฉพาะในส่วนตอนที่สำคัญตั้งแต่ตอนต้นเรื่องคือเล่าปี่
กวนอูและเตียวหุย สามวีรบุรุษร่วมสาบานในสวนท้อ
กระถึงตอนสุดท้ายที่สุมาเอี๋ยนได้รวมแผ่นดินจีนเป็นหนึ่งเดียวได้สำเร็จ
ถือได้ว่านอกจากอุทยานสามก๊กจะได้ย่อตำนานพงศาวดารจีนที่มีความยาวเป็นอย่างมากไว้ภายในอุทยานแล้ว
ยังได้นำเสนอเรื่องราวของสามก๊กผ่านระเบียงจิตรกรรม
นอกจากนั้นยังมีตัวละครเอกในรูปแบบของรูปปั้นกังไสกระเบื้องประดับภายในอุทยานอีกด้วย
ซึ่งอุทยานสามก๊กจัดเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ได้นำเอาศิลปะความเป็นจีน
นำเสนอผ่านทางรูปแบบของสถาปัตยกรรมจีนร่วมสมัยอีกด้วย

[แก้]
สามก๊กในปัจจุบัน

สามก๊กเป็นวรรณกรรมจีนที่เป็นอมตะ
ได้รับการกล่าวขานถึงการเป็นสุดยอดวรรณกรรมจีนที่ให้แง่คิดในเรื่องต่าง ๆ
แม้เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นมานานแล้วในหลายยุคสมัย แต่ชื่อของตัวละคร
สถานที่หรือลักษณะท่าทางต่าง ๆ ยังเป็นที่จดจำและกล่าวขานต่อ ๆ กันมาทุกยุคสมัย
ในปัจจุบันสามก๊กกลายเป็นชื่อที่คุ้นหูคนไทยมาโดยตลอดและได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งมีสื่อต่าง ๆ เกี่ยวกับสามก๊กออกมาตอบสนองความต้องการของประชาชนเป็นอย่างมาก
เช่นหนังสือ ภาพยนตร์ ละครโทรทัศน์ รวมทั้งเกมวางแผน
ซึ่งได้หยิบยกเรื่องราวและตอนสำคัญบางส่วนของสามก๊กนำมาทำเป็นเกมจำนวนมาก
ซึ่งกล่าวได้ว่าสามก๊กนั้นเป็นสิ่งที่สืบทอดต่อเนื่องตั้งแต่รุ่นบรรพบุรุษจนถึงรุ่นปัจจุบัน

[แก้]
หนังสือ

สามก๊ก เป็นวรรณกรรมที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย มีผู้นำไปตีความในแง่มุมต่าง
ๆ เกิดเป็นหนังสือที่เกี่ยวเนื่องกับสามก๊กอีกมากมาย ม.ร.ว.
คึกฤทธิ์ ปราโมช ได้เขียนหนังสือชุด "สามก๊ก
ฉบับนายทุน" ขึ้นเป็นทำนองล้อเลียนฉบับวณิพกของยาขอบ
โดยตีความเรื่องราวในวรรณกรรมสามก๊กไปในทางตรงกันข้าม
ด้วยสมมุติฐานว่าผู้เขียนเรื่องสามก๊กตั้งใจจะยกย่องฝ่ายเล่าปี่เป็นสำคัญ
หากผู้เขียนเป็นฝ่ายโจโฉเรื่องก็อาจบิดผันไปอีกทางหนึ่ง
งานเขียนที่สืบเนื่องจากสามก๊กของ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ได้แก่ โจโฉนายกตลอดกาลและ
เบ้งเฮ็กผู้ถูกกลืนทั้งเป็น
ซึ่งในหนังสือเล่มหลังนี้นำเสนอแนวคิดว่าแท้จริงแล้วเบ้งเฮ็กอาจจะเป็นบรรพบุรุษของคนไทยที่อพยพหนีลงมาจากสงครามก็ได้

นอกจากนี้ยังมีงานเขียนที่เกี่ยวเนื่องกับสามก๊กอีกมากมายเช่น
สามก๊กฉบับคนเดินดินของเล่าชวนหัว สามก๊กฉบับคนขายชาติของเรืองวิทยาคม
เจาะลึกสามก๊กฉบับวิจารณ์ของวิวัฒน์ ประชาเรืองวิทย์ CEO ในสามก๊กของเปี่ยมศักดิ์
คุณากรประทีป เป็นต้น

[แก้]
ละครโทรทัศน์

ดูบทความหลักที่ สามก๊ก
(ละครโทรทัศน์)

สามก๊กในแบบฉบับละครโทรทัศน์

ละครโทรทัศน์ชุด สามก๊ก เป็นละครที่ผลิตขึ้นโดยสถานีโทรทัศน์ซีซีทีวีของรัฐบาลสาธารณรัฐประชาชนจีนเพื่อเป็นการเชิดชูวรรณกรรมอมตะของจีน
โดยเริ่มถ่ายทำตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534
ด้วยความร่วมมือกับทางประเทศญี่ปุ่น
ออกอากาศครั้งแรกในปี พ.ศ. 2538
แบ่งเนื้อเรื่องออกเป็น 84 ตอน ความยาวตอนละ 44 นาที
สามก๊กในแบบฉบับละครโทรทัศน์ได้รับการนำเข้ามาออกอากาศครั้งแรกในประเทศไทยเมื่อกลางปี
พ.ศ. 2537
ทางสถานีโทรทัศน์ช่อง
9 อ.ส.ม.ท. โดยบริษัทมีเดียส์
ออฟ มีเดีย จำกัด เวลาประมาณ 22.00 น. และออกอากาศซ้ำอีกครั้งทางช่องเอ็มวีทีวีวาไรตี้แชนแนล
เมื่อต้นปี พ.ศ. 2551

ปัจจุบันได้นำสามก๊กฉบับละครโทรทัศน์มาออกอากาศอีกครั้งทางสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส
ทุกวันจันทร์ - อาทิตย์ เวลา 22.30 น. - 23.23 น. เริ่มตั้งแต่วันที่ 15
กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2551
ถึงวันที่ 24
เมษายน พ.ศ. 2551
และได้มีการปรับช่วงเวลาในการการออกอากาศเป็นเวลา 22.00 น. - 22.53 น. เมื่อวันที่
15
มีนาคม พ.ศ. 2551
ปัจจุบัน ลิขสิทธิ์การจัดจำหน่ายวีดีทัศน์ของละครโทรทัศน์ชุดนี้ในประเทศไทย
เป็นของบริษัทมูฟวี่โฮมวิดีโอ จำกัด ในรูปแบบวีซีดีและดีวีดี

สามก๊ก ถูกสร้างเป็นละครโทรทัศน์อีกครั้ง โดยเริ่มถ่ายทำตั้งแต่ปี พ.ศ. 2551
และออกฉายทางโทรทัศน์ครั้งแรกทางช่องเจียงซู ช่องอันฮุย ช่องฉงชิ่ง และช่องเทียนจิน
ในวันที่ 2 พฤษภาคม 2553 โดยละครชุดสามก๊ก ชุดใหม่นี้มีทั้งหมด 95 ตอน กำกับโดย
เกาซีซี

[แก้]
ภาพยนตร์

ดูบทความหลักที่ สามก๊ก
ขุนศึกเลือดมังกร และ สามก๊ก
โจโฉแตกทัพเรือ

วรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก
ถูกนำมาถ่ายทอดในรูปแบบของภาพยนตร์อิงประวัติศาสตร์จำนวน 2 เรื่องคือสามก๊ก
ขุนศึกเลือดมังกร (อังกฤษ:
Three Kingdoms: Resurrection of the Dragon;
จีน:
三國之見龍卸甲) และ สามก๊ก โจโฉแตกทัพเรือ (อังกฤษ:
Red Cliff, The Battle of Red Cliff; จีน:
赤壁)
สามก๊ก ขุนศึกเลือดมังกรนำแสดงโดย หลิวเต๋อหัว,
แม็กกี้ คิว, หงจินเป่า, แวนเนส วู, แอนดี้ อัง, ตี้หลุง กำกับการแสดงโดย แดเนียล
ลี ความยาว 102 นาที ออกฉายเมื่อวันที่ 3
เมษายน พ.ศ. 2551
ในประเทศไทยฉายวันที่ 24
เมษายน พ.ศ. 2551

สามก๊ก ขุนศึกเลือดมังกรได้รับเสียงวิจารณ์ไปทางลบเป็นอย่างมาก
เนื่องจากเนื้อเรื่องของภาพยนตร์เป็นการเจาะเฉพาะตัวละครเอกของเรื่องคือจูล่งเพียงคนเดียว
โดยเป็นการเล่าเรื่องราวประวัติของจูล่งตั้งแต่วัยหนุ่มจนถึงวัยชรา
รวมทั้งเนื้อเรื่องของภาพยนตร์ก็ไม่ได้เป็นไปตามวรรณกรรมอีกด้วย
และมีตัวละครหลายตัวที่ถูกแต่งขึ้นมาเพื่อภาพยนตร์เรื่องนี้โดยเฉพาะเช่น โจอิง หรือ
หลอผิงอัน เป็นต้น
และอีกหลายส่วนในเรื่องก็ไม่เป็นไปตามวรรณกรรมเช่นชุดเกราะของจูล่งที่ในวรรณกรรมระบุว่าสวมเกราะสีเงิน
แต่ในภาพยนตร์กลับสวมเกราะที่มีลักษณะคล้ายเกราะของซามูไรมากกว่า
จึงทำให้ในเว็บไซต์ IMDb ให้เครดิตภาพยนตร์เรื่องนี้เพียง 5.7 ดาว จาก 10
ดาวเท่านั้น

สามก๊ก โจโฉแตกทัพเรือ
เป็นภาพยนตร์อิงประวัติศาสตร์ขนาดยาวที่ร่วมทุนสร้างระหว่างจีนและฮ่องกง
ออกฉายพร้อมกันทั่วทวีปเอเชียในวันที่
10
กรกฎาคม พ.ศ. 2551
เพื่อต้อนรับมหกรรมกีฬาโอลิมปิก 2008 ที่จีนเป็นเจ้าภาพในการจัดการแข่งขัน
สร้างจากวรรณกรรมชิ้นเอกของจีนเรื่อง สามก๊ก ในตอน โจโฉ แตกทัพเรือหรือศึกผาแดง
อำนวยการสร้างและกำกับโดย จอห์น วู ด้วยทุนสร้างกว่า 80 ล้านเหรียญสหรัฐ
ซึ่งนับว่าภาพยนตร์เรื่องนี้ใช้ทุนสร้างมากที่สุดในประวัติศาสตร์วงการภาพยนตร์เอเชีย
โดยแบ่งออกเป็น 2 ภาคใหญ่ ๆ ด้วยกันเฉพาะในเอเชีย ส่วนประเทศอื่น ๆ
จะฉายในตอนเดียวจบในระยะเวลาประมาณ 4 ชั่วโมง นำแสดงโดยเหลียงเฉาเหว่ย,
ทาเคชิ
คาเนชิโร่, หลินจื้อหลิง, จางเฟิงอี้, ฉางเฉิน, เจ้า
เวย, ฮูจุนและชิโด นากามูระ

[แก้]
การ์ตูนและเกม

ดูบทความหลักที่ สามก๊ก
(การ์ตูน), หงสาจอมราชันย์,
สามก๊ก
มหาสนุก และ Dynasty
Warriors

สามก๊กในแบบฉบับเกมคอมพิวเตอร์

วรรณกรรมสามก๊ก ถูกนำมาถ่ายทอดในรูปแบบของการ์ตูนในรูปแบบต่าง ๆ
เป็นจำนวนมากเช่น การ์ตูนเรื่องสามก๊ก (ญี่ปุ่น:
横山光輝 三国志 Yokoyama Mitsuteru
Sangokushi ?)
เป็นการ์ตูนญี่ปุ่นเรื่องยาว
ที่แปลมาจากวรรณกรรรมอมตะของจีนเรื่องสามก๊ก วาดภาพโดยมิตสึเทรุ
โยโกยามะ ต่อมาได้ถูกสร้างเป็นอะนิเมะ ในปี พ.ศ. 2534
ออกอากาศทางสถานีทีวีโตเกียวและสร้างเป็นเกมสำหรับเครื่องนินเทนโดดีเอส
ในปี พ.ศ. 2550

เนื้อเรื่องในการ์ตูนสามก๊กฉบับการ์ตูนญี่ปุ่นแปลมาจากหนังสือสามก๊กฉบับภาษาญี่ปุ่นของเออิจิ
โยชิคาวะ ซึ่งมีความแตกต่างจากสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน)
หรือสามก๊กฉบับวณิพกของยาขอบเล็กน้อย
สามก๊กเป็นนิยายจีนอิงประวัติศาสตร์ที่เต็มไปด้วยแผนการรบและกลอุบาย จนมีคำกล่าวว่า
อ่านสามก๊กครบสามจบ คบไม่ได้ ในประเทศไทย
สำนักพิมพ์จัมโบ้เป็นผู้จัดพิมพ์การ์ตูนสามก๊กเป็นเล่มใหญ่ โดยแบ่งเป็น 15
เล่มจบ

หงสาจอมราชันย์ เป็นการ์ตูนฮ่องกง
เรื่องโดยเฉินเหมา
นักเขียนการ์ตูนชาวฮ่องกง ตีพิมพ์ครั้งแรกตั้งแต่ปี พ.ศ. 2544
เรื่องราวหยิบยกเอาเหตุการณ์ในสามก๊ก จากทั้งวรรณกรรมและพงศาวดารมาเป็นโครงเรื่อง
ซึ่งบางส่วนมีการตีความลักษณะของตัวละครขึ้นมาใหม่จากความคิดของเฉินเหมาเอง โดยมีสุมาอี้และเหลี่ยวหยวนหว่อหรือจูล่งเป็นตัวดำเนินเรื่องหลัก
ปัจจุบันนอกจากฮ่องกงกับไต้หวันแล้ว
หงสาจอมราชันย์ยังถูกซื้อลิขสิทธิ์ไปตีพิมพ์ในหลาย ๆ ประเทศ เช่น ญี่ปุ่น
เกาหลี
เวียดนาม
สิงคโปร์
และไทย

สามก๊ก มหาสนุก เป็นงานเขียนการ์ตูนเรื่องสามก๊ก เรื่องและภาพโดยหมู
นินจา ตีพิมพ์ในนิตยสารมหาสนุกตั้งแต่
พ.ศ. 2548
จนถึง พ.ศ. 2550
ภายหลังได้มีการตีพิมพ์รวมเล่มเป็นการ์ตูนสีรวมทั้งหมด 45 เล่ม
และบริษัทวิธิตาได้นำเรื่องสามก๊กมาสร้างเป็นการ์ตูนแอนิเมชั่นจำนวน 2 ภาค
ล่าสุดได้รับการแปลเป็นภาษาเกาหลี จัดจำหน่ายโดย บริษัท พีเอ็มจี โฮลดิ้ง
คอร์ปอเรชั่น จำกัด และบริษัท ซัมซุง บุ๊ค พับลิเชอร์[26]

Dynasty Warriors (ญี่ปุ่น:
真・三國無双 Shin
Sangokumusō lit. "True - Unrivaled Three Kingdoms" ?)
เป็นเกมต่อสู้จัดทำและพัฒนาโดย Koei
วางจำหน่ายครั้งแรกในวันที่ 1
ธันวาคม พ.ศ. 2540 ในเพลย์สเตชัน
Dynasty Warriors เป็นเกมที่จำลองวรรณกรรมเรื่องสามก๊ก ไม่ว่าจะเป็นเนื้อเรื่อง,
อาวุธ, ลักษณะท่าทางและตัวละครที่ปรากฏในเกมล้วนแล้วมาจากเรื่องสามก๊กทั้งสิ้น

ในประเทศญี่ปุ่นเกมนี้ใช้ชื่อว่า
Sangokumusō ซึ่งภายหลังได้มีการจำหน่าย Dynasty
Warriors 2 ที่ดัดแปลงจากภาค 1 ให้มีภาพที่สวยงามและเล่นสนุกขึ้น ซึ่งในประเทศญี่ปุ่นได้ให้ชื่อ
Dynasty
Warriors 2 ไว้ว่า Shin Sangokumusō ในปัจจุบัน Dynasty Warriors
เป็นเกมที่มีผู้เล่นเยอะมากที่สุดเกมหนึ่งของโลก และมีวางออกจำหน่ายแล้วถึง 6
ภาคด้วยกัน

[แก้]
ดูเพิ่ม

สี่สุดยอดวรรณกรรมจีน

ยุคสามก๊ก

จดหมายเหตุสามก๊ก

หลอ
กว้านจง

ตำราพิชัยสงคราม

ตำราพิชัยสงครามของซุนวู

[แก้]
อ้างอิง

^
การแปลสามก๊กในปัจจุบัน, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย,
สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ. 2550, หน้า 20

^
สามก๊ก นิยายจีนอิงประวัติศาสตร์เล่มแรกในไทย

^
คำนำอินไซด์สามก๊ก (ฉบับอ่านสามก๊กอย่างไรให้แตกฉาน) , ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย,
สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ. 2500, หน้า 3

^
ความเป็นมาของสามก๊ก, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย, สำนักพิมพ์ดอกหญ้า,
พ.ศ. 2550, หน้า 9

^
แนะนำสามก๊ก

^
บันทึกประวัติศาสตร์ สามก๊กจี่หรือซานกว๋อจวื้อ, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย
ปัญญานนทชัย, สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ. 2550, หน้า 12

^
ซานกว๋อจื้อผิงฮว่า สามก๊กฉบับนิทาน, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย,
สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ. 2550, หน้า 14

^
ไป่ซ่งจี๋ บัณฑิตผู้ชำระซานกว๋อจื้อ, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย,
สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ. 2550, หน้า 14

^
สามก๊ก ฉบับเจี่ยซิง, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย, สำนักพิมพ์ดอกหญ้า,
พ.ศ. 2550, หน้า 15

^
ซานกว๋อเหยี่ยนอี้ สามก๊กฉบับปรับปรุง, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย,
สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ. 2550, หน้า 16

^
ราชวงศ์วุย, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย, สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ. 2550,
หน้า 58

^
ราชวงศ์ฮั่น, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย, สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ.
2550, หน้า 52

^
ราชวงศ์ซุน, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย, สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ. 2550,
หน้า 58

^
บันทึกจดหมายเหตุประเทศจีน, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย,
สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ. 2550, หน้า 23

^
15.0
15.1
กลศึกสามก๊ก ตำราพิชัยสงครามรูปธรรมที่มีชีวิต,หลี่ปิ่งเอี้ยน ซุนจิ้ง
ผู้ค้นคว้า, บุญศักดิ์ แสงระวี แปลและเรียบเรียงเป็นภาษาไทย, สำนักพิมพ์สุขภาพใจ,
พ.ศ. 2543, ISBN
974-7736-93-4

^
การแปลสามก๊กเป็นภาษาต่าง ๆ, สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ,
สำนักพิมพ์ศิลปาบรรณาคารพิมพ์, พ.ศ. 2544, หน้า 7

^
17.0
17.1
ตำนานสามก๊ก พระนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

^
การแปลสามก๊กของเจ้าพระยาพระคลัง (หน)

^
การศึกษากลยุทธ์ในการทำสงครามในสามก๊ก, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย,
สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ. 2550, หน้า 20

^
การตีพิมพ์สามก๊กในสมัยรัชกาลที่ 4

^
การกล่าวถึงสามก๊กในสมัยรัชกาลที่ 2, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย,
สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ. 2550, หน้า 19

^
จดหมายเหตุ รัชกาลที่ 2, อินไซด์สามก๊ก, ณรงค์ชัย ปัญญานนทชัย,
สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พ.ศ. 2550, หน้า 19

^
สามก๊ก วรรณกรรมอมตะของจีน

^
ศาลเจ้าสามก๊ก หลักฐานตำนานอันโด่งดัง

^
อุทยานสามก๊ก สถาปัตยกรรมจีนในไทย

^
สามก๊กฉบับมหาสนุก โดยหมูนินจา

[แก้]
แหล่งข้อมูลอื่น

คอมมอนส์
มีภาพและสื่ออื่นๆ เกี่ยวกับ:
สามก๊ก

วิกิคำคม
มีคำคมที่กล่าวโดย หรือเกี่ยวกับ:
สามก๊ก

เว็บไซต์ไทยสามก๊ก

สามก๊กวิทยา | สามก๊กสามจบใครว่าคบไม่ได้

สามก๊กฉบับคนขายชาติ โดย เรืองวิทยาคม

ตำนานเรื่องสามก๊ก พระนิพนธ์ของ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

เวบสามก๊กฉบับย่อ

ด • พ • ก

สี่สุดยอดวรรณกรรมจีน

สามก๊ก · ไซอิ๋ว
· ซ้องกั๋ง
· ความฝันในหอแดง

* บุปผาในกุณฑีทอง
บางครั้งนับว่าเป็นสุดยอดวรรณกรรมจีนลำดับที่ห้า

ด • พ • ก

วรรณคดีที่ได้รับการยกย่องจากวรรณคดีสโมสร

ลิลิตพระลอ
• สมุทรโฆษคำฉันท์
• มหาชาติกลอนเทศน์
• สามก๊ก • ขุนช้างขุนแผน
• อิเหนา
• หัวใจนักรบ•
พระราชพิธีสิบสองเดือน
• มัทนะพาธา
• พระนลคำหลวง•
กาพย์เห่เรือของเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์
• พระอภัยมณี
• สาวเครือฟ้า

ด • พ • ก

วรรณกรรมสามก๊กของหลอ
กว้านจง

ประวัติศาสตร์จีน

สามก๊ก • ยุคสามก๊ก
• จดหมายเหตุสามก๊ก

อาณาจักร

วุยก๊ก
• จ๊กก๊ก
• ง่อก๊ก

รูปแบบอื่น

สามก๊กฉบับวณิพก
• สามก๊ก
ฉบับคนเดินดิน • สามก๊ก
ขุนศึกเลือดมังกร • สามก๊ก
โจโฉแตกทัพเรือ • สามก๊ก
ฉบับละครโทรทัศน์ 1994 • สามก๊ก
ฉบับละครโทรทัศน์ 2010 • สามก๊ก
ฉบับการ์ตูนญี่ปุ่น • สามก๊ก
ฉบับการ์ตูนฮ่องกง • สามก๊ก
ฉบับมหาสนุก • สามก๊ก
ฉบับวิดีโอเกม

ข้อมูลเพิ่มเติม

สิบขันที
• เนินหงส์ร่วง
• ห้าทหารเสือ
• ตัวละครในเรื่อง
• เนื้อเรื่อง
• ลำดับเหตุการณ์สำคัญ
• กลศึก
• ศึกสงคราม
• ศิลปะการใช้คน
• ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์
• คำสาบานในสวนท้อ
• โจรโพกผ้าเหลือง•
เนินไม้แปลก

ด • พ • ก

ตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก

จักรพรรดิ

พระเจ้าจิ้นหวู่ตี้
• พระเจ้าโจโฉ
• พระเจ้าโจผี
• พระเจ้าโจมอ
• พระเจ้าโจยอย
• พระเจ้าโจฮวน
• พระเจ้าโจฮอง
• พระเจ้าซุนกวน
• พระเจ้าซุนเกี๋ยน
• พระเจ้าซุนเซ็ก
• พระเจ้าซุนเหลียง
• พระเจ้าซุนฮิว
• พระเจ้าซุนโฮ
• พระเจ้าเล่าปี่
• พระเจ้าเล่าเสี้ยน
• พระเจ้าฮั่นเซ่าตี้
• พระเจ้าฮั่นเลนเต้
• พระเจ้าฮั่นเหี้ยนเต้

ขันที - ขุนนาง

ก๊กเสง
• ก้วนซุน
• กุยเสง
• เก๋งบู
• เกนหวน
• เกียนสิด
• เงาฮู
• จูฮง
• จูฮี
• เชียกง
• ซัวหยง
• ซุนเขน
• ซุนของ
• ซุนสิว
• ต๋วนกุย
• ตังสิน
• ตันต๋ำ
• ตันผวน
• ตันหลิม
• ตั๋งบุ๋น
• เตาบู
• เต๊งกวน
• เตียวกิ๋น
• เตียวต๋ง
• เตี๋ยวเป๋ง
• เตียวเหยียง
• แตะถ้าย
• เทาเจียด
• เปาสุ้น
• แพ่เป๊ก
• ลิบ้อง
• ยีหลง
• ห้องหูโก๋
• เหงาเค่ง
• เห้หุย
• เหาลำ
• โหหยอง
• อองหลิบ
• อ่องหอง
• อ้องอุ้น
• อุยอ๋วน
• อิวปิ๋ว
• เอียวปิว
• ฮองสี
• โฮจิ๋น
• โฮอั่น

เจ้าเมือง

กองซุนจ้าน
• กิมสวน
• ขงมอ
•ขงเล่ง
• ขงหยง
• เค้าก๋อง
• เงียมแปะฮอ
• ซีเอ๋ง
• ตั๋งโต๊ะ
• ตันก๋ง
• เต๊งหงวน
• เตียนเอี๋ยง
• เตียวเถียว
• เตียวเมา
• เตียวโป้
• เตียวล่อ
• เตียวสิ้ว
• โตเกี๋ยม
• บินของ
• เปาสิ้น
• เล่าเก๊ง
• เล่าจ๋อง
• เล่าเจี้ยง
• เล่าต้าย
• เล่าเปียว
• เล่าหงี
• เล่าอิ้ว
• เล่าเอี๋ยน
• ม้าเท้ง
• เบ้งเฮ็ก
• สิบเกง
• สะโมโข
• หองจอ
• อองของ
• อ้วนซง
• อ้วนสุด
• อ้วนถำ
• อ้วนเสี้ยว
• อ้วนอุ๋ย
• ฮันฮก
• ฮันเหียน

เสนาธิการ

กุยแก
• กาเซี่ยง
• กันหยง
• เก๊งเหลียง
• โกะหยง
• เขาฮิว
• คงหลิบ
• เคาสิว
• งำเต็ก
• จินปิด
• เจียวก้าน
• เจียวอ้วน
• จูกัดกิ๋น
• จูกัดเก๊ก
• จูกัดเหลียง
• จูตี
• จูเภา
• โจสิว•
ซุนเขียน
• ซุนซิม
• ซุนฮก
• ซุนฮิว
• ซินเป๋ง
• ซีหอง
• ตังเจี๋ยว
• ตันกุ๋น
• ตันเซ็ก
• ตันเสียง
• ตันอุ๋น
• ตันฮก
• เตงจี๋
• เตียงลี
• เตียนห้อง
• เตียวเคียน
• เตียวเจียว
• เตียวเหียน
• โต้สู้
• เทียหยก
• บังทอง
• บิต๊ก
• บิฮอง
• เปาจิด
• ม้าเจ็ก
• ม้าเลี้ยง
• ยีเอ๋ง
• ลกข้อง
• ลิซก
• ลิยู
• ลิห้อม
• โลซก
• เล่าหัว
• หงิมติด
• หวดเจ้ง
• ห้องกี
• ห้วนขง
• ห้วนหง
• หมันทอง
• อองลอง
• เอียมเซียง

แม่ทัพ - ขุนพล - นายทหาร

กวนเป๋ง
• กวนสก
• กวนหิน
• กวนอู
• กองซุนของ
• กองซุนตู้
• กองซุนอวด
• กองซุนเอี๋ยน
• กากุ๋ย
• กำเหลง
• กิมสวน
• กิเหลง
• กีเหมา
• กุยกี
• กุยห้วย
• กุยเฮียง
• เก๊งเหลียง
• เก๊งอวด
• เกียงอุย
• โกซุ่น
• โกลำ
• โกเสียง
• ขงจี
• ขงสิ้ว
• เคาทู
• งอปั้น
• งักจิ้น
• งันเหลียง
• งุยซก
• เง่าของ
• เงียมหงัน
• จ๊กยี่
• จงโฮย
• จงลงเจียง
• จินกี๋
• จิวฉอง
• จิวท่าย
• จิวยี่
• จูล่ง
• จูหลิง
• จูหวน
• จูเหียน
• จูฮี
• เจาเจ้ง
• เจียวขิม
• เจียวอ้วน
• โจจิ๋น
• โจเจียง
• โจป้า
• โจเมา
• โจหยิน
• โจหอง
• ฉินเต๋า
• ชัวมอ
• ชีเซ่ง
• ซงเหียน
• ซัวหยง
• ซิหลง
• ซีเอ๋ง
• ซุนของ
• ซุนเสียง
• ซุยยง
• ตังเจี๋ยว
• ตังสิด
• ตันกี๋
• ตันกุ๋ย
• ตันเกียว
• ตันจิ๋น
• ตันเซ็ก
• ตันเต๋ง
• ตันบู
• ตันเสง
• ตันเอ๋ง
• เตงงาย
• เตงเหยียง
• เตงฮอง
• เตียนซี
• เตียนอุย
• เตียวคับ
• เตียวเจ
• เตียวซี
• เตียวเปา
• เตียวเภา
• เตียวเมา
• เตียวลุย
• เตียวเลี้ยว
• เตียวหงิม
• เตียวหงี
• เตียวหยิม
• เตียวหอม
• เตียวหุย
• เตียวเอ๊ก
• เตียวเอ๋ง
• เตียวเฮา
• เทียเภา
• ไทสูจู้
• บอกสุ้น
• บวนทง
• บังเต๊ก
• บิฮุย
• บุนทิว
• บู๋อันก๊ก
• เบ้งตัด
• เบ้งฮิว
• ปอเฉียม
• เปาต๋ง
• เปาสูหยิน
• พัวเจี้ยง
• พัวหอง
• พัวอิ๋น
• มอกาย
• ม้าจุ้น
• ม้าเฉียว
• ม้าต้าย
• ม้าหยิด
• ยำก๋ง
• ยิมจุ๋น
• ยูสิด
• ลกซุน
• ลิคี
• ลิเงียม
• ลิฉุย
• ลิเตียน
• ลิบอง
• ลิโป้
• ลิยอย
• ลุดตัดกุด
• ลุยต๋อง
• เล็กโจ๋
• เล่งโฉ
• เล่งทอง
• เล่ากี๋
• เล่าต้าย
• เล่าเพ็ก
• เล่าฮอง
• เลียวฮัว
• โลจิ๋น
• โลติด
• สุมาเจียว
• สุมาสู
• สุมาอี้
• สุมาเอี๋ยน
• หวนเตียว
• หองจอ
• หันซุย
• หันเซียม
• เหงาเค่ง
• อองเซ็ก
• อองเป๋ง
• อองสง
• อองหู
• อองเฮา
• อองฮู
• ออดกิด
• อิกิ๋ม
• อิเกียด
• อิเขง
• อุยกาย
• อุยเอี๋ยน
• เอียวปี
• เอียวฮอง
• ฮวนเสง
• ฮองตง
• ฮองหูเหียบ
• ฮองฮูสง
• ฮันต๋ง
• ฮันโฮ
• ฮัวหยง
• ฮัวหิม
• เฮจิด
• เฮาเฉีย
• แฮหัวซง
• แฮหัวตุ้น
• แฮหัวเต๊ก
• แฮหัวป๋า
• แฮหัวหลิม
• แฮหัวหุย
• แฮหัวเหมา
• แฮหัวอิ๋น
• แฮหัวเอี๋ยน
• แฮหัวฮุย
• แฮหัวโฮ
• โฮเบี้ยว
• โฮเสง
• โจสิ้ว

ตัวละครอื่น ๆ

กวนเต๋ง
• กวนลอ
• กองเล
• กวนเหล็ง
• กัวเต๋า
• กำฮูหยิน
• เกียดเป๋ง
• เกียวก๊กโล
• โกสง
• เขาเฉียว
• คูเสง
• งอก๊กไท่
• งอยี่ฮูหยิน
• งิวฮู
• จกหยง
• จวนจ๋อง
• เจ๋าซือ
• โจโก๋
• โจงั่ง
• โจจู๋
• โจซอง
• โจเต๊ก
• โจสิด
• โจอั๋นบิ๋น
• โจเฮา
• ชัวฮูหยิน
• ซินผี
• ซุนของ
• ซุนเจ้ง
• ซุนเซียงเฮียง
• ซุนต๋ง
• ซุนต๋อง
• ซุนลอง
• ซุนเสียง
• ซุนเหลียง
• ซุนฮูหยิน
• ซุยก๊ก
• ซุยเป๋ง
• เซ็กเธาว์
• ต๊กอิ้ว
• ตองจิ๋ว
• ตังกุยหุย
• ตังไทฮอ
• ตันผวน
• เต็กเลา
• เตาบู
• เตียวก๊ก
• เตียวกี
• เตียวซุ่น
• เตียวโป้
• เตียวสง
• เตียวสิเผง
• เตียวเสียน
• เตียวเหลียง
• เตียวฮ่อง
• ไต้เกี้ยว
• เทาเจียด
• เทียอ้วนจี้
• บิฮูหยิน
• บูยงกู๋น
• แปะเฉีย
• โปอี้
• เภาเจ๋ง
• ม้าอ้วนยี่
• เยียวหู
• ลำแจ้ง
• ลิหลิงฉี
• เล่าขำ
• เล่าโต๋
• เล่าสง
• เล่าเหง
• เล่าอ้วนกี
• เล่าฮอง
• สุมาเต็กโช
• เสียวเกี้ยว
• หือฉง
• อ้วนหงุย
• อ้วนอิ๋น
• อ้วนอุ๋ย
• อ้วนฮี
• อองบีหยิน
• อุยซี
• อุยหอง
• เอาซกยี
• เอียนสี
• ฮกอ้วน
• ฮกอ๋วน
• ฮกเฮา
• ฮองฮููสง
• ฮันเต๊ก
• ฮั่นต๋ง
• ฮัวโต๋
• โฮเฮา
• เหออี้

ดึงข้อมูลจาก "http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%81%E0%B9%8A%E0%B8%81".

หมวดหมู่:
สามก๊ก
| วรรณกรรมจีน
| วรรณกรรมแปล
| นวนิยายอิงประวัติศาสตร์
| วรรณกรรมในคริสต์ศตวรรษที่
14

หมวดหมู่ที่ซ่อนอยู่:
บทความที่เนื้อหาบางส่วนรอเพิ่มเติม

เครื่องมือส่วนตัว

ล็อกอิน
/ สร้างบัญชีผู้ใช้

เนมสเปซ

บทความ

อภิปราย

สิ่งที่แตกต่าง

ดู

เนื้อหา

แก้ไข

ประวัติ

การกระทำ

สืบค้น

ป้ายบอกทาง

หน้าหลัก

เหตุการณ์ปัจจุบัน

ถามคำถาม

บทความคัดสรร

บทความคุณภาพ

สุ่มบทความ

มีส่วนร่วม

ศาลาประชาคม

ปรับปรุงล่าสุด

เรียนรู้การใช้งาน

ติดต่อวิกิพีเดีย

บริจาคให้วิกิพีเดีย

วิธีใช้

พิมพ์/ส่งออก

สร้างหนังสือ

ดาวน์โหลดในชื่อ PDF

หน้าสำหรับพิมพ์

เครื่องมือ

หน้าที่ลิงก์มา

ปรับปรุงที่เกี่ยวโยง

อัปโหลด

หน้าพิเศษ

ลิงก์ถาวร

อ้างอิงบทความนี้

ภาษาอื่น

བོད་ཡིག

Català

Dansk

Deutsch

English

Español

فارسی

Suomi

Français

Bahasa Indonesia

日本語

한국어

Bahasa Melayu

Nederlands

‪Norsk
(bokmål)‬

Português

Русский

Slovenčina

Svenska

Türkçe

Українська

Tiếng
Việt

中文

粵語

หน้านี้แก้ไขล่าสุดเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2553
เวลา 21:27 น.

อนุญาตให้เผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์
แบบแสดงที่มา-อนุญาตแบบเดียวกัน; เงื่อนไขอื่นอาจใช้ประกอบด้วย โปรดศึกษาเงื่อนไขการใช้งาน
Wikipedia®
เป็นเครื่องหมายการค้าจดทะเบียนของมูลนิธิวิกิมีเดีย

ติดต่อเรา

นโยบายความเป็นส่วนตัว

เกี่ยวกับวิกิพีเดีย

ข้อปฏิเสธความรับผิดชอบ