บทอาขยาน

จาก วิกิซอร์ซ

ข้ามไปที่: นำทาง,
สืบค้น

บทอาขยาน แบ่งออกเป็น ๓ ประเภทคือ บทหลัก บทรอง และ บทอิสระ

บทอาขยานต่อไปนี้รวบรวมและเรียงลำดับโดย กรมวิชาการ ๒๕๔๒

คัดเลือกโดย คณะกรรมการคัดเลือกอาขยานภาษาไทยสำหรับนักเรียน
ในคำสั่งกระทรวงศึกษาธิการ วก ๓๗๒/ ๒๕๔๒

เนื้อหา

1 บทหลัก

1.1 ระดับประถมศึกษา

1.2 ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

1.3 ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย

2 บทรอง

2.1 ระดับประถมศึกษา

2.2 ระดับมัธยมศึกษา

2.3 บทรองอื่น

2.3.1 รอตรวจ

3 บทอิสระ

3.1 ดอกสร้อยสุภาษิต

3.2 บทอิสระอื่น

3.2.1 รอตรวจ

[แก้ไข]
บทหลัก

กระทรวงศึกษาธิการกำหนดให้นักเรียนทั่วประเทศท่องจำเหมือนกัน

[แก้ไข]
ระดับประถมศึกษา

บทอาขยาน

ผู้แต่ง

หมายเหตุ

* แมวเหมียวแยกเขี้ยวยิงฟัน

ทัด
เปรียญ

ร้องลำแขกบรเทศ ดอกสร้อยสุภาษิต

* รักเมืองไทย

นภาลัย
สุวรรณธาดา

* ไก่แจ้

หม่อมเจ้าประภากร

ร้องลำนางนาค ดอกสร้อยสุภาษิต

* รักษาป่า

* เด็กน้อย

ร้องลำฝรั่งรำเท้า ดอกสร้อยสุภาษิต

* วิชาหนาเจ้า

มีแต่โบราณ

ประถม
ก กา ฉบับหอสมุดแห่งชาติ

* ปากเป็นเอก
เลขเป็นโท หนังสือเป็นตรี ชั่วดีเป็นตรา

ท่านผู้หญิงสมโรจน์ สวัสดิกุล ณ อยุธยา

บทประพันธ์อธิบายสุภาษิต

* พฤษภกาสร

สมเด็จพระมหาสมณเจ้า
กรมพระยาปรมานุชิตชิโนรส

* สยามานุสสติ

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

บทที่ใช้เป็นบทอาขยาน ให้นับตั้งแต่วรรค "ใครรานใครรุกด้าว แดนไทย"
จนจบ

* ตนเป็นที่พึ่งแก่ตน

เพิ่ม
สวัสดิ์วรรณกิจ

บทประพันธ์อธิบายสุภาษิต

* วิชาเหมือนสินค้า

เจษฎาจารย์
ฟ.ฮีแลร์

ดรุณศึกษา
เล่ม ๓

* ผู้รู้ดีเป็นผู้เจริญ

พระยาอุปกิตศิลปสาร

* ผู้ชนะ

บุญเสริม
แก้วพรหม

* เป็นมนุษย์หรือเป็นคน

พระธรรมโกศาจารย์
(พุทธทาสภิกขุ)

หัวข้อธรรมในคำกลอน

* โคลงโลกนิติ

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาเดชาดิศร

ศิลาจารึกวัดพระเชตุพนฯ ๓ บทคือ ๖๘ เสียสินสงวนศักดิ์ไว้ฯ, ๑๑๔
ความรู้ดูยิ่งล้ำฯ, ๕๕ เว้นวิจารณ์ว่างเว้นฯ

[แก้ไข]
ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

บทอาขยาน

ผู้แต่ง

หมายเหตุ

* นิคมพจน์กาพย์ห่อโคลง

พระยาอุปกิตศิลปสาร

ท่อนกระทู้อย่าเห็นกงจักรเป็นดอกบัวฯ

* รามเกียรติ์

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

๒ ท่อนคือ ตอนศึกไมยราพ เริ่มท่อนโอ้ว่าสมเด็จพระเชษฐาฯ, ตอนศึกอินทรชิต
เริ่มท่อนบุษเอยบุษบกแก้วฯ

* สักวา

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมหลวงบดินทรไพศาลโสภณ

เริ่มท่อนสักวาหวานอื่นมีหมื่นแสนฯ

* บุพการี

อังคาร
กัลยาณพงศ์

* พระสุริโยทัยขาดคอช้าง

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

๔ บท เริ่มท่อนบังอรอัคเรศผู้ฯ (จากเรื่อง โคลงภาพพระราชพงศ่าวดาร)

* บทเสภาสามัคคีเสวก

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

๖ บท เริ่มท่อนอันชาติใดไร้ศานติสุขสงบฯ

* วัฒนธรรม

หม่อมหลวงปิ่น
มาลากุล

* พระอภัยมณี

พระสุนทรโวหาร
(ภู่)

๒ ท่อนคือ ตอนอุศเรนตีเมืองผลึก เริ่มท่อนสงสารสุดอุศเรนเมื่อรู้สึกฯ,
ตอนพระอภัยมณีตีเมืองใหม่ เริ่มท่อนวิเวกหวีดกรีดเสียงสำเนียงสนั่นฯ

* ขุนช้างขุนแผน

ฉบับหอสมุดแห่งชาติ ๒ ท่อนคือ ตอนพลายงามพบพ่อ
เริ่มท่อนเจ้าพลายงามความแสนสงสารแม่ฯ, เริ่มท่อนครานั้นขุนแผนแสนสุภาฯ

* โคลงโลกนิติ

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาเดชาดิศร

ศิลาจารึกวัดพระเชตุพนฯ ๕ บทคือ ๒๒ นาคีมีพิษเพี้ยงฯ, ๗๖
พระสมุทรสุดลึกล้นฯ, ๙๗ เจ็ดวันเว้นดีดซ้อมฯ, ๒๗๗ ก้านบัวบอกลึกตื้นฯ, ๔๐๒
เพื่อนกินสิ้นทรัพย์แล้วฯ

* นิราศนรินทร์

นายนรินทรธิเบศร์
(อิน)

๔ ท่อน ๕ บทคือ เริ่มท่อนอยุธยายศล่มแล้วฯ, โฉมควรจักฝากฟ้าฯ,
จากมามาลิ่วล้ำฯ, เอียงอกเทออกอ้างฯ

[แก้ไข]
ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย

บทอาขยาน

ผู้แต่ง

หมายเหตุ

* นิราศพระบาท

พระสุนทรโวหาร
(ภู่)

เริ่มท่อนพื้นผนังหลังบัวที่ฐานบัทม์ฯ

* ธรรมาธรรมะสงคราม

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

เริ่มท่อนดูก่อนนิกรชนฯ

* สวรรค์ชั้นกวี

พระราชวรวงศ์เธอ
กรมหมื่นพิทยาลงกรณ

* อิเหนา

พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย

ตอนสังคามาระตาแต่งถ้ำ เริ่มท่อนพระเสด็จลดเลี้ยวเที่ยวชมฯ

* มหาเวสสันดรชาดก

เจ้าพระยาพระคลัง
(หน)

กัณฑ์กุมาร เริ่มท่อนโสโพธิสตฺโตปางนั้นสมเด็จพระบรมโพธิสัตว์ฯ

* ยามมืด

นิรนาม

* ลิลิตตะเลงพ่าย

สมเด็จพระมหาสมณเจ้า
กรมพระปรมานุชิตชิโนรส

เริ่มท่อนเบื้องนั้นนฤนาถผู้ฯ

* นมัสการอาจริยคุณ

พระยาศรีสุนทรโวหาร
(น้อย อาจารยางกูร)

* กาพย์เห่เรือเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร

เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร
(กุ้ง)

เริ่มท่อนปางเสด็จประเวศด้าวฯ

* มงคลสูตรคำฉันท์

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

เริ่มท่อนหนึ่งคือบ่คบพาลฯ

* วารีดุริยางค์

เนาวรัตน์
พงษ์ไพบูลย์

เริ่มท่อนจงหยุดชมชื่นใจในใจเถิดฯ

* ขุนช้างขุนแผน

ฉบับหอสมุดแห่งชาติ ตอนขุนแผนขึ้นเรือนขุนช้าง
เริ่มท่อนโจนลงกลางชานร้านดอกไม้ฯ

[แก้ไข]
บทรอง

สถานศึกษาเลือกใช้โดยให้ตรงกับหลักเกณฑ์การคัดเลือกบทอาขยาน
บทรองต่อไปนี้เป็นตัวอย่างที่แนะนำโดย กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ

[แก้ไข]
ระดับประถมศึกษา

บทอาขยาน

ผู้แต่ง

หมายเหตุ

* กาเหว่า

มีแต่โบราณ เพลงกล่อมเด็กภาคกลาง

บทกลอนกล่อมเด็ก
ฉบับหอสมุดวชิรญาณ

* เจ้าดวงมาลา

มีแต่โบราณ เพลงพื้นบ้านภาคใต้

บทเชิญดอกไม้

* ไทยรวมกำลังตั้งมั่น

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระร่วง

* ปากใดเกินบ่มีความฮู้

ประมวลธรรมยอดคำสอน
ภาษาไทยกลางและภาษาไทยอีสาน

* ฝนตกแดดออก

ฐะปะนีย์
นาครทรรพ

* เพลงชาติ

นภาลัย
สุวรรณธาดา

* เพลงยาวเจ้าอิศรญาณ

อิศรญาณ

สุภาษิตอิศรญาณ

* มาลี

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

เงาะป่า

* อนึ่งเวลากิน

วรรณกรรมท้องถิ่นภาคใต้
ประเภทคำสอน

* อย่านั่งใกล้ถุงเงินคำ

วรรณกรรมล้านนา
ปู่เจ้าสอนหลาน

[แก้ไข]
ระดับมัธยมศึกษา

บทอาขยาน

ผู้แต่ง

หมายเหตุ

* ค่าวภาษิต

พระครูชัยศีลวิมล
วัดเกตการาม

ล้านนาภาษิต
ฉบับยุทธ เดชคำรณ

* โคลงกระทู้สุภาษิต

หลวงพัฒนพงษ์ภักดี
(ทิม สุขยางค์)

* ณ
ยามสายัณห์

สุภร
ผลชีวิน

* ดอกไม้จะบาน

จิระนันท์
พิตรปรีชา

* นมัสการพระพุทธคุณ
· นมัสการพระธรรมคุณ
· นมัสการพระสังฆคุณ

พระยาศรีสุนทรโวหาร
(น้อย อาจารยางกูร)

* บทท่ารำเบื้องต้น

ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดนครศรีธรรมราช สภาบันราชภัฏนครศรีธรรมราช

* ฝั่งทะเลตะวันตก

พนม
นันทพฤกษ์

* วรรณกรรมคำสอนอีสานกาพย์ปู่สอนหลาน

มีแต่โบราณ

* ไหมแท้ที่แม่ทอ

ไพวรินทร์
ขาวงาม

* อยู่เพื่ออะไร

อุชเชนี

* เขียนแผ่นดิน

เนาวรัตน์
พงษ์ไพบูลย์

[แก้ไข]
บทรองอื่น

[แก้ไข]
รอตรวจ

บทอาขยาน

ผู้แต่ง

หมายเหตุ

* ลูกหลานคนดี

รัชนี
ศรีไพวรรณ

* สักวาดาวจรเข้

พระสุนทรโวหาร
(ภู่)

ฯลฯ

[แก้ไข]
บทอิสระ

ผู้สอน ผู้เรียนหรือผู้ปกครองเลือกสรรหรือแต่งขึ้นเอง
โดยตรงกับหลักเกณฑ์การคัดเลือกบทอาขยาน ส่วนใหญ่มาจาก
หนังสือประพันธ์อาขยานนอกหนังสือเรียน
ซึ่งบางเล่มจากหนังสือนี้เป็นต้นฉบับให้ฉบับกรมวิชาการนำไปใช้เป็นบทหลักและบทรอง
๒๕๔๒

[แก้ไข]
ดอกสร้อยสุภาษิต

จากฉบับ ดอกสร้อยแสนรัก

บทอาขยาน

ผู้แต่ง

หมายเหตุ

( ↑ หมายถึง มีในบทหลักหรือบทรอง )

* ↑ เด็กน้อย

ร้องลำฝรั่งรำเท้า

* ↑ แมวเหมียวแยกเขี้ยวยิงฟัน

ทัด
เปรียญ

ร้องลำแขกบรเทศ

* ตั้งไข่ล้มต้มไข่กิน

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

ร้องลำลมพัดชายเขา

* นกขมิ้นเหลืองอ่อน

หลวงมลโยธานุโยค
(นก)

ร้องลำพัดชา

* จิงโจ้โล้สำเภา

หลวงวิจิตรวาทการ

ร้องลำมอญรำดาบ

* ซักส้าวมะนาวโตงเตง

ร้องลำสารถีชักรถ

* ตุ๊ดตู่อยู่ในรูกระบอก

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

ร้องลำวิลันดาโอด

* นกกิ้งโครงเข้าโพรงนกเอี้ยง

พระยาพินิจสารา
(ทิม)

ร้องลำนกกระจอกทอง

* เรือเล่นสามเส้นสิบห้าวา

ทัด
เปรียญ

ร้องลำตวงพระธาตุ

* นกเอี้ยงเลี้ยงควายเฒ่า

หลวงวิจิตรวาทการ

ร้องลำแขกไซ

* ↑ ไก่แจ้

หม่อมเจ้าประภากร

ร้องลำนางนาด

* จ้ำจี้

ทัด
เปรียญ

ร้องลำลิ้นลากระทุ่ม

* กาดำ

แก้ว

ร้องลำจีนขิมเล็ก

* แมงมุม

หลวงประชุมบรรณสาร
(พิณ)

ร้องลำมอญร้องไห้

* กะเกย

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

ร้องลำตะนาว

* มดแดง

ทัด
เปรียญ

ร้องลำพัดชา

* ตุ๊กแก

ทัด
เปรียญ

ร้องลำสะสม

* กระต่าย

พระราชวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าสุทัศน์นิภาธร

ร้องลำตะลุ่มโปง

* โพงพาง

หลวงประสิทธิ์อักษรสาร
(เทศ)

ร้องลำลาวแคน

* เจ้าการะเกด

ทัด
เปรียญ

ร้องลำม้าย่อง

* โมเย

แก้ว

ร้องลำจีนดาวดวงเดียว

* เท้งเต้ง

ทัด
เปรียญ

ร้องลำล่องเรือ

* นกเขา

พระยาพินิจสารา
(ทิม)

ร้องลำเทพชาตรี

* จันทร์เจ้า

ทัด
เปรียญ

ร้องลำพราหมณ์ดีดน้ำเต้า

* ช้างพลาย

แก้ว

ร้องลำชมดงนอกสามชั้น

* จุ๊บแจง

หลวงประสิทธิ์อักษรสาร
(เทศ)

ร้องลำล่องเรือพระนคร

* ดุเหว่า

แก้ว

ร้องลำเขมรใหญ่

* นกกระจาบ

ทัด
เปรียญ

ร้องลำตะลุ่มโปง

* หนูหริ่ง

แก้ว

ร้องลำจีนขวัญอ่อน

* โอละเห่

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

ร้องลำจีนต่อยหม้อ

* ลิงลม

ทัด
เปรียญ

ร้องลำสมิงทองมอญ

* อิ่มก่อน

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

ร้องลำสระบุหร่งนอก

* ซุ่มมรดี

ทัด
เปรียญ

ร้องลำช้างประสานงา

[แก้ไข]
บทอิสระอื่น

[แก้ไข]
รอตรวจ

บทอาขยาน

ผู้แต่ง

หมายเหตุ

* มานี่มานี่ไปเล่นซ่อนหา

* การฟัง

รพีพันธุ์
นาทวรฑัต

* กาพย์เห่ชมเครื่องคาว

* ปรารถนาดีต่อแดนเกิด

ฯลฯ

รับข้อมูลจาก "http://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%82%E0%B8%A2%E0%B8%B2%E0%B8%99"

หมวดหมู่:
บทอาขยาน

เครื่องมือส่วนตัว

ล็อกอิน
/ สร้างบัญชีผู้ใช้

เนมสเปซ

หน้าเอกสาร

พูดคุย

สิ่งที่แตกต่าง

ดู

อ่าน

แก้ไข

ดูประวัติ

การกระทำ

สืบค้น

เมนูหลัก

หน้าหลัก

ศาลาประชาคม

เหตุการณ์ปัจจุบัน

ปรับปรุงล่าสุด

สุ่มหน้า

ความช่วยเหลือ

การบริจาค

พิมพ์/ส่งออก

สร้างหนังสือ

ดาวน์โหลดในชื่อ PDF

หน้าสำหรับพิมพ์

เครื่องมือเพิ่ม

หน้าที่ลิงก์มา

ปรับปรุงที่เกี่ยวโยง

หน้าพิเศษ

ลิงก์ถาวร

อ้างอิงหน้านี้

หน้านี้แก้ไขล่าสุดเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2553 เวลา
15:09

ตัวอักษรนี้อยู่ภายใต้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟ
คอมมอนส์/สัญญาแบบ Share-Alike; และอาจจะมีข้อเพิ่มเติมอื่นๆ กรุณาดูสิทธิ์การใช้งานสำหรับรายละเอียดเพิ่มเติม

นโยบายสิทธิส่วนบุคคล

เกี่ยวกับ
วิกิซอร์ซ

ข้อปฏิเสธความรับผิดชอบ