ศาสนาพุทธในทิเบต

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ไปที่: ป้ายบอกทาง,
ค้นหา

ส่วนหนึ่งของ
ศาสนาพุทธ

สถานีย่อย

ประวัติศาสนาพุทธ

ศาสดา

พระโคตมพุทธเจ้า
(พระพุทธเจ้า)

จุดมุ่งหมาย

นิพพาน

ไตรรัตน์

พระพุทธ
· พระธรรม
· พระสงฆ์

ความเชื่อและการปฏิบัติ

ศีล
(ศีลห้า)
· ธรรม
(เบญจธรรม)
สมถะ
· วิปัสสนา
บทสวดมนต์และพระคาถา

คัมภีร์และหนังสือ

พระไตรปิฎก
พระวินัยปิฎก
· พระสุตตันตปิฎก
· พระอภิธรรมปิฎก

หลักธรรมที่น่าสนใจ

ไตรลักษณ์
อริยสัจ
๔ · มรรค
๘ · อิทัปปัจจยตา

นิกาย

เถรวาท
· อาจริยวาท
(มหายาน) · วัชรยาน
· เซน

สังคมศาสนาพุทธ

ปฏิทิน
· บุคคล
· วันสำคัญ
· ศาสนสถาน
· วัตถุมงคล

การจาริกแสวงบุญ

พุทธสังเวชนียสถาน
·
การแสวงบุญในพุทธภูมิ

ดูเพิ่มเติม

อภิธานศัพท์ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่ศาสนาพุทธ

ดินแดนทิเบต มีความรุ่งเรืองทางพุทธศาสนามากในอดีต
พุทธศาสนาในทิเบตมีเอกลักษณ์เฉพาะคือเป็นการผสมผสานระหว่างพุทธศาสนานิกายมหายานทั้งจากอินเดียและจีน
ได้รับอิทธิพลจากพุทธศานานิกายตันตระของอินเดีย จนเกิดเป็นนิกายวัชรยานขึ้น
ประชาชนใฝ่ธรรมะ เมื่อมีงานบุญ ประชาชนจะเดินทางไปแสวงบุญแม้จะไกลสักเพียงใด
ซึ่งปัจจุบันก็มีให้เห็นอยู่มากมาย
แต่เมื่อตกอยู่ในการปกครองของจีนวัดนับพันแห่งทั่วนครลาซา
เหลือไม่ถึงหนึ่งร้อยแห่งในปัจจุบัน จนแทบไม่เหลือความเจริญรุ่งเรืองในอดีต

เนื้อหา

1 ลักษณะเฉพาะ

1.1 ลามะ

1.2 ตรรกวิภาษ

1.3 การปฏิบัติแบบตันตระ

2 ประวัติ

2.1 ยุคเริ่มต้น

2.2 ยุคประวัติศาสตร์

2.3 คุรุรินโปเชเผยแผ่หลักธรรม

2.4 การร่ายรำชุดดำ

2.5 พระทีปังกรศรีชญาณ
(อตีศะ)

2.6 กำเนิดนิกายเกลุก

2.7 ยุคมองโกล

2.8 ยุคทะไลลามะครองอำนาจ

2.9 จีนคอมมิวนิสต์ยึดทิเบต

2.10 ปัจจุบัน

3 ภิกษุณี

4 อ้างอิง

[แก้]
ลักษณะเฉพาะ

พุทธศาสนาในทิเบตเป็นแบบมหายานเน้นทางวัชรยานและตันตระ
ซึ่งได้รับอิทธิพลจากอินเดียเป็นส่วนใหญ่ ภิกษุถือปาติโมกข์ ตามนิกายมูลสรวาสติวาท
มีสิกขาบท 253 ข้อ มีความเชื่อเกี่ยวกับพระพุทธเจ้าต่างจากนิกายเถรวาทคือ
นับถือพระธยานิพุทธะ
5 พระองค์ ได้แก่ พระไวโรจนะพุทธะ
พระอักโษภยะพุทธะ
พระอมิตาภะพุทธะ
พระอโมฆสิทธิพุทธะ
และพระรัตนสัมภวะพุทธะ
นอกจากนี้ยังนับถือพระโพธิสัตว์อีกหลายพระองค์
เช่น พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์และพระชายาคือพระนางตารา
พระมัญชุศรีโพธิสัตว์
และพระวัชรปาณิโพธิสัตว์
เป็นต้น

ลักษณะเด่นอื่นๆของพุทธศาสนาในทิเบตได้แก่ ลามะ
ตรรกวิภาษ และการปฏิบัติแบบตันตระ

[แก้]
ลามะ

คำว่าลามะหมายถึงอาจารย์ ในการปฏิบัติธรรมในทิเบต ให้ความสำคัญกับอาจารย์มาก
โดยความสัมพันธ์ระหว่างอาจารย์กับศิษย์มีผลต่อความสำเร็จของศิษย์ในการปฏิบัติตามสายตันตระ
โดยถือว่าลามะเป็นตัวแทนของพระพุทธองค์ โดยเมื่อกล่าวสรณคมน์
ศิษย์จะระลึกถึงลามะเป็นที่พึ่งด้วย

[แก้]
ตรรกวิภาษ

เป็นการโต้วาทีทางธรรมโดยใช้หลักตรรกะ
เพื่อให้มีความเข้าใจเกี่ยวกับหลักธรรมในพุทธศาสนาดีขึ้น ขจัดความเห็นผิด
วิธีการของตรรกวิภาษจะประกอบด้วยผู้ถามและผู้ตอบ ก่อนเริ่มต้นทั้ง 2
ฝ่ายจะสวดมนต์บูชาพระมัญชุศรีโพธิสัตว์
ที่ถือว่าเป็นพระโพธิสัตว์แห่งปัญญาจากนั้นจึงเริ่มถามตอบ

[แก้]
การปฏิบัติแบบตันตระ

บทความหลัก: พุทธศาสนาลัทธิตันตระ

เป็นการฝึกจิตเพื่อให้จิตอยู่ในสภาวะประภัสสร เพื่อเข้าถึงศูนยตา
การปฏิบัติตามแบบตันตระแบ่งเป็น 4 ขั้น คือ

กริยาตันตระ ให้ความสำคัญกับท่ามุทราต่างๆ และการท่องมนต์

จรรยาตันตระ ให้ความสำคัญกับท่าทางไปพร้อมๆกับการฝึกจิต เน้นการทำสมาธิ
เข้าเงียบ

โยคะตันตระ เน้นการฝึกภายในมากกว่าท่าทางภายนอก

อนุตรโยคะตันตระ เน้นการฝึกจิตภายในอย่างเดียว
เพื่อเข้าถึงรากฐานของจิตประภัสสร โดยขับพลังหยาบของจิตออกไป
ซึ่งจะทำให้เข้าถึงสุญญตาในที่สุด

[แก้]
ประวัติ

[แก้]
ยุคเริ่มต้น

ใน พ.ศ. 976 พระเจ้าลาโธ
โธรี เย็นเซ เป็นกษัตริย์ทิเบตองค์แรกที่นับถือพระพุทธศาสนา
ได้รับเครื่องบรรณาการจากตัวแทนชาวอินเดีย โดยนำคัมภีร์พระพุทธศาสนา
และพระพุทธรุปเข้ามาในทิเบต ถือว่าเป็นครั้งแรกที่คนทิเบตได้รู้จักกับพระพุทธศาสนา
แต่ก็ยังไม่เป็นที่แพร่หลายเท่าใดนัก
เพราะชาวทิเบตยังนับถือลัทธิบอนซึ่งมีความเชื่อเรื่องภูติผีปีศาจอยู่มาก
ชาวทิเบตเป็นชนชาติที่ชอบสงคราม ไม่มีอารยธรรมชั้นสูงเหมือนชนชาวเขาทั่วไป
แต่ด้วยอิทธิพลของพุทธศาสนาจึงทำให้ทิเบตกลายเป็นผู้ใฝ่สันติสุข
และเป็นชาวเขาที่มีอารยธรรมสูงส่งจนถึงมีอักขระพิเศษเพื่อพระศาสนา
โดยนำแบบอย่างมาจากอักษรอินเดีย
จากนั้นมาพระพุทธศาสนาจากอินเดียก็เข้าถึงทิเบตครั้งแรกเมื่อราวพุทธศตวรรษที่
12 และประดิษฐานมั่นคงในพุทธศตวรรษที่
16

[แก้]
ยุคประวัติศาสตร์

ใน พ.ศ. 1173
ถือว่าเป็นยุคประวัติศาสตร์ที่แท้จริงของทิเบต พระเจ้าซรอนซันกัมโป
สนับสนุนให้มีการศึกษาพุทธศาสนาจากคัมภีร์ที่นำเข้ามาตั้งแต่ยุคต้น (พ.ศ. 976)
พร้อมดำเนินการปฏิรูปศรัทธาทิเบต ต่อมาประกาศให้พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติ
โดยการสนับสนุนของพระมเหสี 2 พระองค์ คือพระนางเหวินเฉิง พระธิดาของกษัตริย์ถังไท้จงแห่งจีน
และพระนางภริคุติเทวี พระธิดาของพระเจ้าอัมสุวารมาแห่งเนปาล
ทั้งสองพระองค์ทรงนับถือพระพุทธศาสนามหายานอย่างเคร่งครัด
จึงได้นำพระพุทธรูปมาด้วยทั้งสองพระองค์ คือเจ้าหญิงเหวินเฉิง นำพระพุทธรูปชื่อโจโว
มาประดิษฐานที่วัดซิลลากัง ในกรุงลาซา
และเจ้าหญิงภริคุตเทวีได้นำพระพุทธรูปศากยมุนีที่สำคัญมาประดิษฐานที่วัดราโมเช
ซึ่งเป็นวัดหลวง และมีความสำคัญรองเป็นอันดับสองในกรุงลาซา
ช่วงนี้ได้มีชาวทิเบตเชื้อพระวงศ์ และข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ไปศึกษาในจีน
และพระภิกษุชาวจีนก็มาศึกษาในทิเบตเพื่อแปลพระคัมภีร์และพระสูตรจำนวนมาก
ในยุคนี้พระเจ้าซรอนซันกัมโปได้ทรงส่งทูตชื่อ ทอนมี สัมโภตะ ไปศึกษาที่มหาวิทยาลัยนาลันทา
แล้วกลับทิเบต ท่านได้เริ่มงานประดิษฐ์อักษร และเขียนไวยากรณ์สอนชาวทิเบต โดยใช้อักษรพราหมี
ที่นิยมใช้กันในกัศมีร์ (แคชเมียร์)
และดำเนินงานเผยแผ่พุทธศาสนาทำให้ประชาชนเลื่อมใส
นับว่าพุทธศาสนามีบทบาทสำคัญในการทำให้ชาวทิเบตมีวัฒนธรรมด้านภาษา
แต่ก็ยังไม่เป็นที่แพร่หลาย เพราะได้รับความต้านทานจากความเชื่อเดิม
การที่ภาษาทิเบตที่มีรากฐานมาจากอินเดียรักษาความหมายในการแปลคัมภีร์พุทธศาสนาสันสกฤตเป็นทิเบตได้ดี
หากต้นฉบับสันสกฤตสูญหาย ก็ใช้ต้นฉบับของทิเบตเทียบเคียงของเดิมได้ดีที่สุด

พระปัทมสัมภวะ หรือคุรุรินโปเช
ผู้เผยแผ่พระพุทธศาสนาจนเป็นที่กว้างขวางในหมู่ชนชาวทิเบต

[แก้]
คุรุรินโปเชเผยแผ่หลักธรรม

ใน พ.ศ. 1298-1340
กษัตริย์องค์ที่ 5 นับจากพระเจ้าซรอนซันกัมโปได้ไปอาราธนา พระศานตรักษิต
ที่เคยศึกษาอยู่ที่มหาวิทยาลัยนาลันทามาเผบแผ่หลักคำสอนอันบริสุทธิ์
แต่ก็ไม่ประสบความสำเร็จเนื่องจากท่านสอนแต่หลักธรรม แต่ไม่สอนเวทมนตร์คาถา
แต่ชาวทิเบต มีความเชื่อเรื่องอำนาจภูติผีของลัทธิบอน และขณะนั้นเกิดโรคระบาด
และภัยธรรมชาติ ทำให้ประชาชนเชื่อว่าท่านนำเหตุการณ์นี้มาด้วย ท่านได้กลับไปอินเดีย
แล้วไปอาราธนา พระปัทมสัมภวะ
พระราชโอรสของพระเจ้าอินทรภูมิ
แห่งแคว้นอุทยานซึ่งปัจจุบันอยู่ในประเทศอัฟกานิสถานให้ไปเผยแผ่พุทธศาสนาลัทธิตันตระ
ถูกกับอัธยาศัยของประชาชน ท่านมีความชำนาญในเรื่องไสยศาสตร์สามารถปราบปีศาจ
และทำให้ภูติผีปีศาจกลับมาสนับสนุนปกป้องพระพุทธศาสนาด้วย
เหตุการณ์จึงสงบประชาชนฝ่ายข้าราชการ และฝ่ายราชสำนักก็ยอมรับนับถือท่านว่าเป็น
คุรุรินโปเช คือพระอาจารย์ใหญ่ของพวกเขา
ท่านปัทมสัมภวะได้สร้างวัดในพุทธศาสนาแห่งแรกของทิเบตในนาม วัดสัมเย
ตามความเชื่อของอินเดียที่มีเขาพระสุเมรุ (อ่านว่า เขา-พระ-สุ-เมน) อยู่ตรงกลาง
มีอารามอยู่ 4 ทิศ และมีอารามด้านนอกอีกแปดทิศ เป็นสัญลักษณ์ของทีปในจักรวาล
มีอีกวัดทางตะวันออก และตะวันตกเฉียงเหนือเป็นสัญลักษณ์พระจันทร์ และพระอาทิตย์
ในวัดนี้มีห้องสมุด ห้องนั่งสมาธิโดยอาจารย์สอนสมาธิจากจีน พุททธศาสนาลัทธิตันตระ
เจริญรุ่งเรืองเรื่อยมา จนถึง พุทธศตวรรษที่
16 มีชื่อกำหนดแยกจำเพาะออกไปว่า "นิกายเนียงมา (เนียงมาปะ) หรือนิกายหมวกแดง"
ต่อมาพระศานตรักษิต ได้กลับทิเบตเพื่อปฏิบัติศาสนกิจครั้งจนมรณภาพที่นั่น
ท่านได้แปลพระคัมภีร์ และเป็นอุชฌาย์บวชให้แก่ชายหนุ่มทิเบต 5 คน
เพื่อวางรากฐานการบวชสายทิเบต ตามพระราชดำริขอพระเจ้าตริสองเดซัน
อุปสมบทกรรมที่นั่นมีพระนิกายสรวาทสติวาทร่วมด้วย
12 รูป พระภิกษุ 5 รูป
ที่ได้รับการอุปสมบทนั้นได้เผยแผ่หลักธรรมประสบความสำเร็จอย่างยิ่ง
เนื่องจากว่าอุชฌาย์ คือท่านศานตรักษิตเป็นอนุรักษ์นิยม
และมีพระนิกายสรวาทที่มีหลักธรรมเหมือนกับเถรวาทมากที่สุดในบรรดาที่ใช้คัมภีร์สันสกฤต
จึงทำให้มีปัญญาชนที่สนใจหลักคำสอนอันบริสุทธิ์ไม่เจือไสยศาสตร์เข้ามาบวชถึง 300
คน

[แก้]
การร่ายรำชุดดำ

พุทธศาสนาในยุคนี้ได้รับการอุปถัมภ์จากกษัตริย์ทิเบตเป็นอย่างดี
บางองค์เป็นนักปราชญ์รอบรู้พุทธธรรมลึกซึ้ง คือ พระเจ้าเสนาเล
ซึ่งทรงสละราชสมบัติออกผนวชเป็นภิกษุ ใน พ.ศ. 1357
ได้มีการทำพจนานุกรมภาษาสันสกฤต-ทิเบต
และในรัชสมัยของพระเจ้าราลปาเชน
(พ.ศ. 1359)
มีการเขียนประวัติศาสตร์ทิเบตเป็นฉบับแรก
กษัตริย์พระองค์นี้ทรงมีพระราชศรัทธาอย่างแรงกล้าถึงกับสยายพระเกศารองเป็นอาสนะให้พระสงฆ์นั่งล้อมแสดงธรรมถวายพระองค์
พระสงฆ์ได้รับสิทธิพิเศษเป็นราชครู มีพระรูปหนึ่งมีผู้ถวายอาหารเจ็ดครอบครัว
มีการลงโทษผู้ที่ไม่เคารพพระสงฆ์ สุดท้ายมีการลอบปลงพระชนม์
เนื่องจากพระองค์ทรงแต่งตั้งชาวพุทธให้ดำรงตำแหน่งทางการบริหาร
หรือสนับสนุนพุทธศาสนาเกินไป จากนั้น พระเจ้าลางทรมาที่ทรงถือลัทธิบอนก็ครองราชย์
พระองค์ทรงตั้งตนเป็นปรปักษ์ต่อพุทธศาสนาอยู่หลายปี
ได้ทำลายวัดวาอารามที่สำคัญสองแห่งในนครลาซา
กำจัดพระสงฆ์โดยให้ลาสิกขา ต่อมามีพระสงฆ์แต่งตัวด้วยชุดดำ ทาม้าสีดำ
สวมหมวกสีดำเข้ามาปะปนกับประชาชน ลอบปลงพระชนม์พระเจ้าลางทรมาสำเร็จ
เป็นที่มาของฉากร่ายรำของพระทิเบตเรียกว่า การร่ายรำชุดหมวกดำ
ถือว่าสิ้นสุดการทำลายล้างพุทธศาสนา
คราวนี้พระสงฆ์ที่หนีภัยกลับทิเบตมีอำนาจเข้มแข็งกว่าเดิม

พระสองขะปะ
ผู้ชำระพุทธธรรมเป็นพระไตรปิฎกฉบับทิเบตที่ใช้มาจนถึงปัจจุบัน

[แก้]
พระทีปังกรศรีชญาณ (อตีศะ)

ใน พ.ศ. 1600
ถือว่าเป็นยุคที่พระพุทธศาสนาจากอินเดียเข้าสู่ทิเบตโดยตรง ประดิษฐานมั่นคง
เป็นศาสนาประจำชาติครั้งใหญ่สุดท้าย และมีนิกายแตกแยกออกไปมาก
โดยมีพระทีปังกรศรีชญาณ หรือ พระอติศะ จากมหาวิทยาลัยวิกรมศาลาในแคว้นพิหาร
ได้เข้ามาเผยแผ่พุทธศาสนาในทิเบต ชาวทิเบตจึงนับถือพระอตีศะรองจากพระปัทมสัภวะ
โดยมีชื่อเรียกว่า "โจโวเจ" ซึ่งมีความหมายว่า ท่านอาจารย์ที่เคารพ
คำสอนของท่านเป็นแบบโยคาจารที่ผสมผสานกันระหว่างมหายาน และหินยาน
บังคับให้พระสงฆ์ถือพรหมจรรย์ และไม่สนับสนุนไสยศาสตร์

[แก้]
กำเนิดนิกายเกลุก

หลังจากนั้นปลายยุคนี้ ท่านสองขะปะ
(พ.ศ. 1918)
ซึ่งเป็นนักปฏิรูปผู้ยิ่งใหญ่ของทิเบต ได้อาศัยหลักคำสอนนี้แล้วตั้งนิกาย "นิกายเกลุก
หรือเกลุกปะ หรือหมวกเหลือง" ขึ้น นิกายนี้องค์ดาไลลามะปัจจุบันสังกัดอยู่
และมีอิทธิพลในภาคกลางของทิเบต
ท่านได้ชำระหลักพุทธธรรมให้บริสุทธิ์จากลัทธิพิธีต่างๆ
มีการรวบรวมคัมภีร์ที่ได้แปลแล้วนั้นออกเป็น 2 หมวด คือ พุทธพจน์ 100 เล่ม
และอรรถกถา 225 เล่ม คัมภีร์เหล่านี้เรียกว่าพระไตรปิฎก
หรือคัมภีร์พระพุทธศาสนาฉบับทิเบต ซึ่งตกทอดมาถึงปัจจุบัน

[แก้]
ยุคมองโกล

ใน พ.ศ. 2089-2130
มีกษัตริย์มองโกลนามว่า อัลตัลข่าน
ได้พบกับประมุขสงฆ์ของนิกายเกลุกที่ชื่อว่า สอดนัมยาโส
แล้วเลื่อมใส เนื่องจากท่านสืบเชื้อสายมาจากนิกายสักยะ และพักโมดรุ
ซึ่งเป็นตระกูลที่มีอิทธิพลในทิเบต มีการดัดแปลงวัดที่นิกายอื่นอ่อนแอในการปกครอง
และทิ้งให้ร้างให้เป็นวัดนิกายเกลุก (หมวกเหลือง) นิกายนี้เรียบง่าย
เคร่งครัดในพระธรรมวินัย ไม่ยุ่งเกี่ยวกับการเมือง ชาวบ้านจึงนิยมมาก
อีกอย่างหนึ่งกษัตริย์มองโกลทรงเชื่อว่าประมุขสงฆ์นี้เคยเป้นอาจารย์ของพระองค์ในชาติก่อน
เมื่อพระองค์เสวยพระชาติเป็นกุบไลข่าน
จึงถวายตำแหน่ง "ทะเล" แต่ทิเบตออกเสียงเป็น "ทะไล" (Dalai)
ในความหมายของไทยก็คือทะเลเช่นกัน(คำว่าทะไลลามะ "ทะไล" เป็นภาษามองโกลแปลว่า ทะเล
หรือ กว้างใหญ่ "ลามะ" หมายถึง พระหรือคฤหัสถ์ที่มีความรู้ความชำนาญ
แต่ชาวทิเบตนิยมใช้คำว่า "คยาวา ริมโปเช" คือ ชัยรัตนะ)
นับว่าเป็นต้นกำเนิดทะไลลามะครั้งแรก และท่านสอดนัมวังยาโสก็ได้ถวายตำแหน่ง
"ธรรมราชาทรงความบริสุทธิ์" แก่อัลตันข่านเป็นการตอบแทน
ท่านสอดนัมวังยาโสถือว่าตนเองเป็นทะไลลามะองค์ที่ 3
เพราะท่านได้ถวายตำแหน่งย้อนขึ้นไปแก่อวตารในสองชาติแรกของท่านด้วย
ในขณะที่ท่านมีพระชนม์ชีพท่านได้สร้างวัดพระพุทธรูปหนึ่งพันองค์
ได้เผยแผ่พระศาสนาสู่มองโกเลีย
และทิเบตตะวันออกซึ่งเคยเป็นดินแดนอิทธิพลของลัทธิบอน จนท่านได้ตำแหน่งพิเศษจากราชวงศ์หมิงของจีน
ถึงยุคทะไลลามะองค์ที่ 4
นิกายหมวกเหลืองก็ยังเจริญรุ่งเรืองเพราะมีทหารมองโกลหนุนหลังอยู่

[แก้]
ยุคทะไลลามะครองอำนาจ

ในยุคของโลซัง
กยัตโส ทะไลลามะองค์ที่ 5 (พ.ศ. 2158-2223
ชาวมองโกลในทิเบตไม่มีเอกภาพ ทำให้เจ้าเมืองซังอัน
ซึ่งเป็นแคว้นหนึ่งของทิเบตชิงบัลลังก์ลาซาไปได้
ทะไลลามะองค์นี้ซึ่งมีมองโกลสนับสนุน จึงขอความช่วยเหลือไปยัง กุชรีข่าน
ผู้นำมองโกลให้มายึดอำนาจคืนสำเร็จ และมอบอำนาจการปกครองทิเบตทั้งหมด
คือฝ่ายอาณาจักร และศาสนจักรให้แก่ทะไลลามะ
และเป็นครั้งแรกที่ทะไลลามะได้อำนาจสูงสุดทั้งหมด
จากนั้นท่านก็ได้ย้ายที่ประทับที่พระราชวังโปตาลา
นครลาซา
ชาวทิเบตมีความเชื่อว่าทะไลลามะเป็นอวตารของพระอวโลกิเตศวรพระโพธิสัตว์ผู้กรุณา
และเชื่อว่าปันเชนลามะ ผู้มีอำนาจรองจากทะไลลามะเป็นอวตารของพระอมิตาภะ
แต่ทะไลลามะนั่งสมาธิแบบเนียงมา พลอยทำให้นิกายเนียงมาเจริญไปด้วย
แต่นิกายโจนังหลังจากท่านตารนาถ
ซึ่งเป็นนักประวัติศาสตร์มีชื่อเสียงแล้วถูกยึดวัดทั้งหมด
ถือว่านิกายเกลุกพัฒนารุ่งเรืองตามคำสอนของพระนาครชุน
พระอสังคะ
เป็นต้น แม้ลัทธิบอนก็ยังนำไปพัฒนาตนเองของตนเอง จนทะไลลามะสวรรคต
ชาวทิเบตจึงถวายพระนามว่า "มหาปัญจะ" เพื่อแสดงความยิ่งใหญ่ของพระองค์
แม้พระองค์จะเสด็จสวรรคตแล้วยังมีผู้อ้างว่าทะไลลามะทรงเสด็จเข้าสมาธิระยะยาว
แล้วสำเร็จราชการแทนพระองค์ โดยปิดข่าวการสวรรคตนานถึง 13 ปี
เพื่องานฟื้นฟูวังโปตาลาต่อไป จากนั้นมีการแต่งตั้งทะไลลามะองค์ที่ 6
แต่พระองค์โปรดการแต่งกวี และสนใจผู้หญิง ไม่สนใจบริหารประเทศ
จึงถูกเนรเทศไปจีนแต่สิ้นพระชนม์ระหว่างทาง

[แก้]
จีนคอมมิวนิสต์ยึดทิเบต

ทะไลลามะองค์ที่ 14 เทนซิน เกียตโซ
ผู้นำทางจิตวิญญาณของทิเบตองค์ปัจจุบัน

จนถึง พ.ศ. 2351-2401 คาลซังกยัตโส
ได้ขึ้นเป็นทะไลลามะองค์ที่ 7 โดยการสนับสนุนของราชวงศ์ชิงของจีน
ซึ่งจีนเคยมีบทบาทต่อตำแหน่งปันเชนลามะ หรือ บัณฑิตเซ็นโป แปลว่านักวิชาการใหญ่
จากนั้นมีสงครามกลางเมือง ฝ่ายทะไลลามะแพ้ต้องหนีภัยจากเมือง
ทำให้นิกายเกลุกอับอายครั้งแรกในประวัติศาสตร์
จากนั้นมามีผู้สำเร็จราชการเป็นลามะเกลุก มีรัฐมนตรีเป็นลามะและฆราวาสด้วย
ทะไลลามะอีก 4 พระองค์ต่อมาก็มีพระชนม์สั้นทั้งหมด บางองค์ก็ถูกลอบปลงพระชนม์ จนถึง
องค์ทะไลลามะองค์ที่ 14 เข้ามาบริหารประเทศ ทรงหลีกเลี่ยงติดต่อกับอังกฤษ
โดยอาศัยจีนต่ดต่อกับรัสเซีย
จนมีความผันผวนทางการเมือง องค์ทะไลลามะจึงลี้ภัยไปจีน
เมื่อจีนรุกรานก็ลี้ภัยไปอินเดีย เมื่อจีนปฏิวัติท่านก็กลับทิเบต
แล้วมีความสัมพันธ์กับอังกฤษ
จากนั้นเหล่ามิชชันนารีชาวคริสต์เข้าไป ความสัมพันธ์กับอินเดียค่อยๆเลือนลางไป
พระสงฆ์จากที่เคยมาจากอินเดียก็เสื่อมไปต่อมาทิเบตก็ปิดประเทศโดเดี่ยว
พอใจกับอำนาจที่นิกายเกลุกดำรงอยู่ติดต่อกันจนสวรรคตในปี พ.ศ. 2476
ก็มีผู้สำเร็จราชการปกครองประเทศ สิบแปดปีต่อมาจีนแดงยึดทิเบต ภิกษุลดลงอย่างมาก
เนื่องจากจีนให้ลงทะเบียน ตามรายงานของวัดเดรปังบอกว่า
มีพระสงฆ์จำนวน 7,700-10,000 รูป เมื่อเดือนมีนาคม
พ.ศ. 2502
รัฐบาลทิเบตสลายตัว มีคณะกรรมการคณะหนึ่งขึ้นมาบริหาร โดยมีปันเชนลามะเป็นประมุข

[แก้]
ปัจจุบัน

ทะไลลามะองค์ที่ 14 ท่านเทนซิน
กยัตโส ได้ลี้ภัยไปที่ ธรรมศาลา
เชิงเขาหิมาลัย รัฐหิมาจัลประเทศ
ประเทศอินเดีย
และจัดตั้งรัฐบาลพลัดถิ่นของทิเบตที่นี่ ต่อมาก็เป็นศูนย์รวมใจชาวทิเบตในต่างแดน
ชาวทิเบตในจีน ช่วงแรกทำถนนทำถนนทำให้เสียชีวิตเป็นจำนวนมาก
เนื่องจากไม่คุ้นเคยกับสภาพอากาศ จนบางคนเป็นวัณโรค บาคนเป็นโรคทางเดินหายใจ
ต่อมาก็มาค้าขายเสื้อผ้าที่อินเดีย และได้ขยายไปตั้งนิคมอยู่ที่รัฐมิโซรัม
ประเทศอินเดีย ในยุคนี้มีการเผยแผ่พุทธศาสนาแบบทิเบตไปทั่วโลกทั้ง 4 นิกาย ได้แก่
นิกายเนียงมา
นิกายกาจู
นิกายสักยะ
และนิกายเกลุก
ในอเมริกา มีชาวพุทธทิเบตประมาณ 5 ล้านคนและส่วนใหญ่เป็นของนิกายหมวกเหลือง
ทะไลลามะยังต่อสู้เพื่อเอกราชของตนโดนสันติวิธี
พร้อมกับรักษาจิตวิญญาณของชาวพุทธไว้อย่างมั่งคง

ภิกษุณีปัลโม
ภิกษุณีชาวอังกฤษที่เข้าบวชในนิกายกาจู ถือเป็นภิกษุณีสงฆ์องค์แรกๆ
นอกเขตทิเบต

[แก้]
ภิกษุณี

ในทิเบตไม่เคยมีการประดิษฐานภิกษุณีสงฆ์ในประวัติศาสตร์ มีแต่พระภิกษุสงฆ์
หรือลามะ
และสามเณรีเท่านั้น ดังที่ ปีเตอร์ สกีลลิง ผู้เชี่ยวชาญทิเบต และบาลีสันสกฤต
ชี้แจงว่า "ในหิมาวันตประเทศ
ได้มีภิกษุนิกายมูลสรวาทสติวาทินเข้ามาเผยแผ่หลักธรรม ในคริสต์ศตวรรษที่
8 (ประมาณ พ.ศ. 1300)
แต่ไม่มีหลักฐานปรากฏว่าได้จัดพิธีอุปสมบทภิกษุณีสงฆ์เลย"
ทั้งนี้เพราะเหตุผลทางภูมิศาสตร์
การเดินทางไปทิเบตนั้นยากลำบากมากตามที่องค์ทะไลลามะกล่าวไว้ทำให้การบรรพชาอุปสมบทภิกษุณีที่ต้องมีปวัตตินี
และกรรมวาจาจารย์ รวมทั้งภิกษุณีสงฆ์ และภิกษุสงฆ์อีกฝ่ายละ 10 รูป
ในการบวชภิกษุณีอย่างน้อยต้องมี 22 รูปขึ้นไป จึงจะทำพิธีอุปสมบทกรรมได้
แต่สามเณรีในทิเบตมีมานานแล้ว ทั้งมีระบบการศึกษาพุทธธรรมที่เข้มข้นอีกด้วย
แม้องค์ดาไลลามะที่ 14 แห่งทิเบต ที่ลี้ภัยในอินเดียในปัจจุบัน
ยังได้กล่าวไว้ในคราวประชุมศากยธิดา สมาคมสตรีของชาวพุทธนานาชาติครั้งแรก ในเดือนกุมภาพันธ์
พ.ศ. 2530 ณ พุทธคยา
ประเทศอินเดีย
"เนื่องจากการเดินทางในอดีตลำบากมากภิกษุณีจึงไม่สามารถเดิมทางไปทิเบตได้
และเพราะไม่มีภิกษุณีวงศ์ในทิเบต
พระสงฆ์ทิเบตจึงไม่ต้องอาบัติข้อที่เกี่ยวกับภิกษุณีตลอดไป
นี้ถือว่าเป็นอานิสงส์ที่เราได้จากการไม่มีภิกษุณีในทิเบต"
แต่นอกเขตทิเบตอย่างประเทศเนปาล,
ภูฏาน
และบางส่วนของอินเดีย
มีการบวชเป็นภิกษุณีสงฆ์ในศาสนาพุทธแบบทิเบตด้วย

[แก้]
อ้างอิง

ส.ศิวรักษ์ (แปล),ของดีจากทิเบต, (กรุงเทพฯ:สองสยามจำกัด,2544),หน้า 8

Skilling Peter, A Note on the History the Bhikkuni-Sangha (Pali &
SanskritStudies Mahamakut Centennary Commemorative
Volume,(Bangkok:Mahamakuta,2536),p 223

Daugthers of the Buddha,Edit.by Karma Lekshe Tsomo,Opening Speech of His
Holineess the Dalai Lama,(New York:Snow Lion Publications,1988),p 44

ฉัตรสุมาลย์ กบิลสิงห์,
พระพุทธศาสนาแบบธิเบต,(กรุงเทพฯ:ศูนย์ไทยธิเบต,2538),หน้า 17 หน้า 49-77

yashe De Project,Ancient Tibet,(U.S.A.:Dhamma Publishing),pp. 265-266

Bapat,P.V..,2500 Year of Buddism,p.93

Rockhill,W.W.,The Dalai Lama of Lhasa,(Leizing,1958)p.8

ดึงข้อมูลจาก "http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%9E%E0%B8%B8%E0%B8%97%E0%B8%98%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B9%80%E0%B8%9A%E0%B8%95".

หมวดหมู่:
ศาสนาพุทธแบบทิเบต
| ประวัติศาสตร์ศาสนาพุทธ

หมวดหมู่ที่ซ่อนอยู่:
บทความที่รอการตรวจสอบรูปแบบ

เครื่องมือส่วนตัว

ล็อกอิน
/ สร้างบัญชีผู้ใช้

เนมสเปซ

บทความ

อภิปราย

สิ่งที่แตกต่าง

ดู

เนื้อหา

แก้ไข

ประวัติ

การกระทำ

สืบค้น

ป้ายบอกทาง

หน้าหลัก

เหตุการณ์ปัจจุบัน

ถามคำถาม

บทความคัดสรร

บทความคุณภาพ

สุ่มบทความ

มีส่วนร่วม

ศาลาประชาคม

ปรับปรุงล่าสุด

เรียนรู้การใช้งาน

ติดต่อวิกิพีเดีย

บริจาคให้วิกิพีเดีย

วิธีใช้

พิมพ์/ส่งออก

สร้างหนังสือ

ดาวน์โหลดในชื่อ PDF

หน้าสำหรับพิมพ์

เครื่องมือ

หน้าที่ลิงก์มา

ปรับปรุงที่เกี่ยวโยง

อัปโหลด

หน้าพิเศษ

ลิงก์ถาวร

อ้างอิงบทความนี้

ภาษาอื่น

Alemannisch

Български

বাংলা

བོད་ཡིག

Bosanski

Català

Česky

Dansk

Deutsch

English

Esperanto

Español

Eesti

Suomi

Français

עברית

Magyar

Հայերեն

Bahasa
Indonesia

Íslenska

Italiano

日本語

ქართული

한국어

Lietuvių

Монгол

Nederlands

‪Norsk
(bokmål)‬

Polski

Português

Română

Русский

Srpskohrvatski /
Српскохрватски

Simple
English

Slovenčina

Српски
/ Srpski

Svenska

Kiswahili

Tagalog

Türkçe

Українська

O'zbek

Tiếng
Việt

中文

หน้านี้แก้ไขล่าสุดเมื่อวันที่ 10 มกราคม 2554 เวลา
09:15 น.

อนุญาตให้เผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์
แบบแสดงที่มา-อนุญาตแบบเดียวกัน; เงื่อนไขอื่นอาจใช้ประกอบด้วย โปรดศึกษาเงื่อนไขการใช้งาน
Wikipedia®
เป็นเครื่องหมายการค้าจดทะเบียนของมูลนิธิวิกิมีเดีย

ติดต่อเรา

นโยบายความเป็นส่วนตัว

เกี่ยวกับวิกิพีเดีย

ข้อปฏิเสธความรับผิดชอบ