วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ไปที่: ป้ายบอกทาง,
ค้นหา

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม
ราชวรมหาวิหาร

ตุ๊กตาจีน ประติมากรรมประจำวัดพระเชตุพน

ที่อยู่

2 ถนนสนามไชย
แขวงพระบรมมหาราชวัง
เขตพระนคร
กรุงเทพมหานคร
ประเทศไทย
10200

ข้อมูลทั่วไป

ชื่อสามัญ

วัดโพธิ์

ประเภท

พระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดราชวรมหาวิหาร

นิกาย

เถรวาท มหานิกาย

พระประธาน

พระพุทธเทวปฏิมากร

พระพุทธรูปสำคัญ

พระพุทธไสยาส
พระพุทธโลกนาถ
พระพุทธศาสดามหากรุณาธิคุณ
พระพุทธมารวิชัยอภัยปรปักษ์
พระพุทธชินราชวโรวาท
พระพุทธชินสีห์มุนีนาถ
พระพุทธปาลิไลยภิรัติไตรวิเวก
พระศรีสรรเพชญุดาญาณ

ความพิเศษ

วัดประจำรัชกาล
ใน รัชกาลที่
1

จุดที่น่าสนใจ

วิหารพระพุทธไสยาส วิหารทิศฝั่งตะวันออก
(วิหารพระโลกนาถ) และพระอุโบสถ

กิจกรรม

นวดแผนไทย

การถ่ายภาพ

ไม่ควรใช้แฟลช ในถ่ายภาพจิตรกรรมฝาผนัง
ส่วนภายในอาคาร บางอาคารห้ามถ่ายภาพ
ควรสังเกตป้าย

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร /-เชดตุพนวิมนมังคฺลาราม-/ หรือ
วัดโพธิ์ เป็นวัดสำคัญแห่งหนึ่งของประเทศไทย
จัดเป็นพระอารามหลวงชั้นเอก
ชนิดราชวรมหาวิหาร และเป็นวัดประจำรัชกาลในรัชกาลที่
1 ทั้งยังเปรียบเสมือนเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกของประเทศด้วย
เนื่องจากเป็นที่รวมจารึกสรรพวิชาหลายแขนง และทางยูเนสโก ได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกความทรงจำโลกเมื่อ
มีนาคม พ.ศ. 2551[1]

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหารถือได้ว่าเป็นวัดที่มีพระเจดีย์มากที่สุดในประเทศไทย
โดยมีจำนวนประมาณ 99 องค์[2]
พระเจดีย์ที่สำคัญ คือ พระมหาเจดีย์สี่รัชกาล ซึ่งเป็นพระมหาเจดีย์ประจำพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
และพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

ในแง่ของการท่องเที่ยวแล้ว วัดโพธิ์ได้รับความนิยมเที่ยวเป็นลำดับที่ 24 ของโลก
ในปี พ.ศ. 2549 โดยมีนักท่องเที่ยวมาเยือนในปีนั้นถึง 8,155,000 คน[3]

เนื้อหา

1 ประวัติ

2 สิ่งก่อสร้างภายในวัด

2.1 เขตวัดโพธาราม
(เดิม)

2.1.1 วิหารพระพุทธไสยาส

2.1.2 พระมหาเจดีย์สี่รัชกาล

2.1.3 ศาลาการเปรียญ

2.2 เขตพระอุโบสถ

2.2.1 พระอุโบสถ

2.2.2 พระวิหารทิศ

2.2.3 พระเจดีย์

2.2.3.1 พระเจดีย์ราย

2.2.3.2 พระเจดีย์หมู่ห้าฐานเดียว

2.2.3.3 พระมหาสถูป

2.3 ประติมากรรมอื่น
ๆ

2.3.1 รูปปั้นฤๅษีดัดตน

2.3.2 ยักษ์วัดโพธิ์

3 การศึกษา

3.1 มหาวิทยาลัยแห่งแรกของประเทศไทย

3.2 โรงเรียนภายในวัด

4 การนวดแผนโบราณ

5 อ้างอิง

6 แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]
ประวัติ

วัดพระเชตุพนในประวัติการสร้างตั้งแต่สมัยอยุธยา
แต่ไม่ปรากฏหลักฐานเกี่ยวกับการสร้าง เดิมเรียกว่า "วัดโพธาราม" หรือ "วัดโพธิ์"
ยกฐานะขึ้นเป็นพระอารามหลวงในสมัยกรุงธนบุรี
ครั้งถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรดเกล้าฯ
ให้สถาปนาวัดนี้ใหม่ใน พ.ศ. 2331
โดยทรงสร้างพระอุโบสถ พระระเบียง พระวิหาร ตลอดจนบูรณะของเดิม เมื่อแล้วเสร็จใน พ.ศ. 2344
ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามว่า “วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาวาส”
เป็นวัดประจำรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

นับจากนั้นวัดพระเชตุพนได้รับการบูรณปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
และได้โปรดเกล้าฯ ให้จารึกสรรพตำราต่าง ๆ ลงบนแผ่นหินอ่อนประดิษฐ์ไว้ตามศาลารายต่าง
ๆ ครั้งถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ให้แก้สร้อยนามพระอารามว่า “วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร”

พระมหากษัตริย์ในราชวงศ์จักรีทุกพระองค์ทรงถือว่า
วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็นพระอารามหลวงที่มีความสำคัญมาก
และทรงถือเป็นพระราชประเพณี ที่จะทรงบูรณะซ่อมแซมวัดนี้ทุกรัชกาล นอกจากนี้
วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามยังเป็นเสมือนมหาวิทยาลัยแห่งแรกของไทย
เพราะเป็นแหล่งรวบรวมวิชาความรู้ด้านต่าง ๆ ทั้งประวัติศาสตร์ วรรณกรรม และการแพทย์
นามวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามนี้ ปรากฏในประกาศสมัยรัชกาลที่
4 พ.ศ.
2411 ว่า “วัดนี้แม้จะมีนามพระราชทานมาตั้งแต่รัชกาลที่ 1
แต่ชื่อพระราชทานมีผู้เรียกแต่อยู่ในพระราชวัง
คนยังเรียกว่าวัดโพธิ์กันทั้งแผ่นดิน” และมีพระราชดำริว่า
“ชื่อพระราชทานเป็นชื่อตั้งไม่ปิดไม่แน่นจะคิดแปลงใหม่เห็นจะไม่ชนะ”[4]

[แก้]
สิ่งก่อสร้างภายในวัด

แผนผังวัดพระเชตุพนฯ อย่างคร่าวๆ

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร เป็นวัดที่มีสิ่งก่อสร้างค่อนข้างแน่น
เนื่องจากการบูรณะแบบใส่คะแนน (แข่งกันบูรณะ) ส่งผลให้มีอาคารและสิ่งก่อสร้าง
รวมถึง พระพุทธรูปมากมายภายในวัดแห่งนี้
โดยสามารถแบ่งพื้นที่ออกเป็น 2 ส่วนใหญ่ ๆ คือ

[แก้]
เขตวัดโพธาราม (เดิม)

เขตวัดโพธารามเดิม ได้แก่ ส่วนตะวันตกของวัด ริมแม่น้ำเจ้าพระยา
พื้นที่นี้เป็นที่ตั้งของ วิหารพระพุทธไสยาส ศาลาการเปรียญ (ซึ่งเป็นพระอุโบสถเดิม
ของวัดโพธาราม) พระมณฑป และพระมหาเจดีย์สี่รัชกาล

[แก้]
วิหารพระพุทธไสยาส

พระพุทธไสยาส

พระพุทธไสยาส

วิหารพระพุทธไสยาส[5]
สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในคราวที่ทรงโปรดฯ ให้ขยายพระอารามออกมาทางทิศเหนือ
(เข้ามาซ้อนทับเขตวัดโพธารามเดิม ที่ถูกยุบไปก่อนหน้านี้)
โดยพระองค์ทรงโปรดให้พระองค์เจ้าลดาวัลย์เป็นแม่กองในการก่อสร้าง
โดยได้สร้างพระพุทธไสยาสขึ้นก่อน แล้วจึงสร้างพระวิหารภายหลัง
โดยมีขนาดเท่ากับพระอุโบสถ บริเวณผนังของวิหารนั้น ด้านบนมีภาพเขียนสีเรื่อง
มหาวงศ์ และผนังระหว่างช่องหน้าต่าง เขียนภาพสีเกี่ยวกับพระสาวิกาเอตทัคคะ
13 องค์ อุบาสกเอตทัคคะ
10 ท่านและอุบาสิกาเอตทัคคะ
10 ท่าน อยู่ด้วย [6]

ภายในวิหารประดิษฐานพระพุทธไสยาส ซึ่งเป็นพระพุทธรูปที่ก่ออิฐ ถือปูน
ปิดทองทั่วทั้งองค์ และมีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 3 ของประเทศ โดยมีลักษณะพิเศษ ได้แก่
พระบาทซ้ายและขวาซ้อนเสมอกัน โดยที่พระบาทประดับมุกภาพมงคล
108 ประการ ตรงกลางเป็นรูปจักรตามตำรามหาปุริสลักขณะ
โดยลวดลายของมงคล 108 ประการนั้น
เป็นการผสมผสานกันระหว่างคติความเชื่อที่รับมาจากชมพูทวีปและจีน [6]
[7]

[แก้]
พระมหาเจดีย์สี่รัชกาล

พระมหาเจดีย์พระศรีสรรเพชญดาญาณ (กลาง) ,
พระมหาเจดีย์ดิลกธรรมกรรกนิทาน (ซ้าย) ,พระมหาเจดีย์มุนีบัติบริขาน (ขวา)
และพระมหาเจดีย์ทรงพระศรีสุริโยทัย (หน้า)

พระมหาเจดีย์สี่รัชกาล เป็นมหาเจดีย์ขนาดใหญ่ 4 องค์ ตั้งอยู่ถัดจากพระอุโบสถ
ล้อมรอบด้วยกำแพงแก้ว สถาปัตยกรรมบริเวณซุ้มประตูมีลักษณะเป็นไทยประยุกต์แบบจีน
โดยจะมีตุ๊กตาหินจีนประดับอยู่ประตูละ 1 คู่
องค์พระเจดีนั้นเป็นแบบเจดีย์ย่อไม้สิบสอง ประดับด้วยกระเบื้องเคลือบ[8]

เดิมทีรัชกาลที่ 1 ทรงอัญเชิญโกลนพระศรีสรรเพชญดาญาณ
จากวัดพระศรีสรรเพชญ์
พระนครศรีอยุธยา
ด้วยทรงประสงค์จะหล่อพระศรีสรรเพชญองค์นี้ขึ้นมาใหม่
แต่หลังจากทรงปรึกษากับคณะสงฆ์แล้ว คณะสงฆ์ได้ทูลถวายว่า
การนำโกลนพระศรีสรรเพชญดาญาณมาหลอมใหม่นั้น ถือเป็นขีด เป็นกาลกิณี
ไม่เป็นมงคลแก่บ้านเมือง จึงทรงตัดสินพระทัยสร้างพระเจดีย์ขนาดใหญ่
แบบย่อมุมไม้ยี่สิบ ครอบโกลนพระศรีสรรเพชญนี้ไว้ และพระราชทานพระนามเจดีย์ว่า
"พระมหาเจดีย์พระศรีสรรเพชญดาญาณ"
องค์พระเจดีย์ประด้วยกระเบื้องเคลือบสีเขียว ตั้งอยู่ตรงกลางของหมู่พระมหาเจดีย์
ล้อมรอบด้วยพระมหาเจดีย์อีก 3 องค์ นับเป็นพระมหาเจดีย์ประจำรัชกาลที่ 1

ต่อมาในรัชกาลที่ 3 พระองค์ทรงมีพระประสงค์ทะนุบำรุงวัดพระเชตุพนฯ
ทรงสร้างพระมหาเจดีย์ขนาบข้างกับพระมหาเจดีย์พระศรีสรรเพชญดาญาณ ดังนั้น
จึงเป็นเจดีย์สามองค์เรียงกันจากเหนือจรดใต้ โดยมีลักษณะเป็นเจดีย์ย่อมุมไม้ยี่สิบ
ขนาดและความสูงเหมือนกันทุกประการ ต่างเพียงสีกระเบื้องที่มาประดับเท่านั้น
โดยพระมหาเจดีย์ทางทิศเหนือของพระมหาเจดีย์พระศรีสรรเพชญดาญาณประดับด้วยกระเบื้องเคลือบสีขาว
นามว่า "พระมหาเจดีย์ดิลกธรรมกรรกนิทาน"
ซึ่งพระองค์ทรงสร้างขึ้นเพื่อพระราชอุทิศถวายแด่พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
พระบรมราชชนก ซึ่งนับเป็นพระมหาเจดีย์ประจำรัชกาลที่ 2
ส่วนพระมหาเจดีย์ทางทิศใต้ของพระมหาเจดีย์พระศรีสรรเพชญดาญาณนั้น
ประดับด้วยกระเบื้องเคลือบสีเหลือง นามว่า "พระมหาเจดีย์มุนีบัติบริขาน"
ซึ่งพระองค์ทรงสร้างขึ้นเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา
โดยนับเป็นพระมหาเจดีย์ประจำรัชกาลที่ 3 ด้วย

ภาพถ่ายเก่าวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร

เมื่อรัชกาลที่ 4 ทรงขึ้นครองราชย์ พระองค์ทรงโปรดเกล้าให้ถ่ายแบบพระเจดีย์ศรีสุริโยทัย
มาจากวัดสวนหลวงสบสวรรค์
ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เพื่อสร้างขึ้นเป็นพุทธบูชา
โดยองค์พระมหาเจดีย์มีลักษณะที่แตกต่างจากพระมหาเจดีย์ทั้ง 3 องค์ คือ
มีซุ้มคูหาเข้าไปภายในองค์พระมหาเจดีย์ได้ [9]
ประดับด้วยกระเบื้องเคลือบสีขาบหรือสีน้ำเงินเข้ม มีนามว่า
"พระมหาเจดีย์ทรงพระศรีสุริโยทัย" นับเป็นพระมหาเจดีย์ประจำรัชกาลที่ 4

หลังจากนั้น รัชกาลที่ 4 ทรงมีพระราชดำรัสว่า
"ต่อไปในรัชกาลหลังอย่าให้เอาเป็นแบบอย่างที่จำเป็นจะต้องสร้างพระเจดีย์ประจำรัชกาลในวัดพระเชตุพนต่อไปเลย
เพราะสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทั้ง 4 รัชกาลแต่แรกนั้นได้เคยทรงเห็นกันทั้ง 4 พระองค์
ผิดกับสมเด็จพระเจ้าแผ่นดินพระองค์อื่น" [10]
ดังนั้น การสร้างพระมหาเจดีย์ประจำรัชกาลจึงได้ยุติลงตั้งแต่นั้นมา

[แก้]
ศาลาการเปรียญ

เดิมเป็นพระอุโบสถของวัดโพธารามตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา
แต่ภายหลังการสถาปนาพระอุโบสถหลังใหม่ของวัดพระเชตุพนแล้ว
จึงได้ลดฐานะเป็นศาลาการเปรียญ โดยภายในมี "พระพุทธศาสดา"
ประดิษฐานเป็นพระประธาน

[แก้]
เขตพระอุโบสถ

เขตพระอุโบสถเป็นเขตที่สถาปนาขึ้นใหม่นอกเขตวัดโพธารามเดิม สร้างตามคติไตรภูมิ
โดยให้พระอุโบสถเป็นเสมือนเขาพระสุเมรุ และให้วิหารทิศทั้งสี่
เป็นเสมือนทวีปหลักทั้งสี่

[แก้]
พระอุโบสถ

ภายในพระอุโบสถ ประดิษฐานพระพุทธเทวปฏิมากร
เป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ ซึ่งรัชกาลที่ 1 ทรงอัญเชิญมาจากวัดศาลาสี่หน้า
ด้วยประสงค์ตั้งมั่นแน่วแน่ว่า นี่จะเป็นพระนครอย่างถาวร (ปางสมาธิ
สื่อถึงการตั้งจิตมั่นแน่วแน่)

พระพุทธปาลิไลย
ประดิษฐานที่พระวิหารทิศเหนือ

[แก้]
พระวิหารทิศ

ส่วนพระวิหารทิศทั้ง 4 นั้นได้อัญเชิญพระพุทธรูปสำคัญจากหัวเมืองต่าง ๆ
มาประดิษฐานไว้ โดยแบ่งออกเป็นมุขหน้าและมุขหลัง โดยมุขหน้า คือ
มุขที่หันสู่ทิศต่าง ๆ ส่วนมุขหลังนั้น คือ มุขที่หันหน้าเข้าสู่พระอุโบสถ
โดยพระวิหารทิศแบ่งออกเป็น 4 ทิศ [11]
ได้แก่

พระวิหารทิศตะวันออก (ทิศพระโลกนาถ) ที่มุขหน้าประดิษฐานพระพุทธมารวิชัย
เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย
อัญเชิญมาจากวัดเขาอินทร์
เมืองสวรรคโลก ส่วนบริเวณมุขหลังประดิษฐานพระพุทธโลกนาถศาสดาจารย์
ซึ่งสร้างขึ้นตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ได้อัญเชิญมาจากวิหารพระโลกนาถ
ภายในวัดพระศรีสรรเพชญ
(ซึ่งทรุดโทรมไม่มากนัก)

พระวิหารทิศตะวันตก (ทิศนาคปรก) ที่มุขหน้าประดิษฐานพระพุทธชินศรี
เป็นพระพุทธรูปปางนาคปรก
เดิมประดิษฐานอยู่ที่เมืองสุโขทัย โดยได้อัญเชิญมาพร้อมกับพระพุทธชินราช

พระวิหารทิศเหนือ (ทิศป่าเลไลย) ที่มุขหน้าประดิษฐานพระพุทธปาลิไลย
เป็นพระพุทธรูปปางป่าเลไลย
ซึ่งรัชกาลที่ 1 ทรงสร้างขึ้นใหม่เมื่อครั้งทรงสถาปนาวัดพระเชตุพนฯ

พระวิหารทิศใต้ (ทิศปัญญจวัคคีย์) ที่มุขหน้าประดิษฐานพระพุทธชินราช
เป็นพระพุทธรูปปางปฐมเทศนา
ซึ่งอัญเชิญมาจากเมืองสุโขทัย

[แก้]
พระเจดีย์

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหารถือได้ว่าเป็นวัดที่มีพระเจดีย์มากที่สุดในประเทศไทย[2]
ซึ่งสามารถแบ่งพระเจดีย์ต่าง ๆ ได้ 4 ประเภท ได้แก่ พระมหาเจดีย์สี่รัชกาล 4
องค์ซึ่งประดิษฐานอยู่ในเขตวัดโพธารามเดิม ส่วนที่ประดิษฐานในเขตพระอุโบสถนั้น
ได้แก่ พระเจดีย์ราย 71 องค์ พระเจดีย์หมู่ห้าฐานเดียวรวม 20 องค์
และพระเจดีย์ทรงปรางค์หรือพระมหาสถูป 4 องค์ รวมทั้งสิ้น 99 องค์
โดยพระเจดีย์ที่ประดิษฐานในเขตพระอุโบสถ มีรายละเอียดดังนี้

[แก้]
พระเจดีย์ราย

พระเจดีย์ราย ประดิษฐานอยู่บริเวณโดยรอบของพระระเบียงชั้นนอกมีจำนวนทั้งสิ้น 71
องค์[12]
สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
ซึ่งเดิมมีพระราชประสงค์ให้เป็นให้เป็นที่บรรจุพระอัฐิของเจ้านายเชื้อพระวงศ์
พระเจดีย์ประดับด้วยกระเบื้องถ้วยเคลือบสีและศิลาเขียว
นับเป็นพระเจดีย์ที่มีขนาดเล็กเมื่อเทียบกับพระเจดีย์อื่น ๆ
พระเจดีย์รายในวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหารนั้น
ได้รับยกย่องว่าเป็นพระเจดีย์เหลี่ยมย่อมุมไม้สิบสองที่งามที่สุดของยุครัตนโกสินทร์[13]

[แก้]
พระเจดีย์หมู่ห้าฐานเดียว

พระเจดีย์หมู่ห้าฐานเดียว สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
เป็นพระเจดีย์ 5 องค์ที่ตั้งอยู่บนฐานเดียวกัน
โดยองค์ตรงกลางนั้นจะมีขนาดใหญ่กว่าอีก 4 องค์ที่ล้อมรอบอยู่
ประดิษฐานอยู่ตรงมุมพระวิหารคดทั้ง 4 ด้าน นับรวมได้ 20 องค์
ลักษณะพระเจดีย์นั้นเป้นเจดีย์ทรงสี่เหลี่ยมย่อมุมไม้สิบสอง 4
องค์ล้อมรอบองค์กลางซึ่งเป็นเจดีย์แบบไม้สิบสองเพิ่มมุม
ภายในพระเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุทุกองค์[12]

[แก้]
พระมหาสถูป

พระมหาสถูป เป็นพระเจดีย์ทรงปรางค์ หรือที่เรียกว่า พระอัคฆีย์เจดีย์ มีจำนวน 4
องค์ ประดิษฐานอยู่ตรงมุมลานพระอุโบสถชั้นนอกทั้ง 4 ด้าน
บริเวณซุ้มของพระเจดีย์มีเทวรูปท้าวจตุโลกบาลหล่อด้วยดีบุก
แล้วลงรักปิดทอง ประดิษฐานทั้ง 4 ด้าน
ด้านบนมีรูปยักษ์ซึ่งหล่อด้วยดีบุกแบกยอดปรางค์
พระมหาสถูปมีชื่อเรียกที่ต่างกัน[14]
ดังนี้

องค์ที่ประดิษฐานด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือ มีนามว่า
พระพุทธมังคละกายพันธนามหาสถูป

องค์ที่ประดิษฐานด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ มีนามว่า
พระพุทธธรรมจักปวัตะนะปาทุกามหาสถูป

องค์ที่ประดิษฐานด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ มีนามว่า
พระพุทธวิไนยปิฏกะสูจิฆรามหาสถูป

องค์ที่ประดิษฐานด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือ มีนามว่า
พระพุทธอภิธรรมธระวาสีปริกขาระมหาสถูป

[แก้]
ประติมากรรมอื่น ๆ

นอกจาก อาคาร พระวิหาร พระเจดีย์ต่าง ๆ
แล้ววัดโพธิ์ยังมีสิ่งน่าสนใจอีกหลายอย่าง อาทิเช่น

[แก้]
รูปปั้นฤๅษีดัดตน

เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงปฏิสังขรณ์วัดโพธาราม
พระองค์ทรงได้รวบรวมการแพทย์แผนโบราณและศิลปวิทยาการของกรุงศรีอยุธยาเอาไว้
รวมทั้ง ได้ปั้นรูปฤๅษีดัดตนในท่าต่าง ๆ ไว้ด้วย
ซึ่งจำนวนของรูปปั้นฤๅษีดัดตนที่สร้างในรัชกาลที่ 1 นั้น ไม่ทราบจำนวนแน่ชัด
ต่อมาในรัชกาลที่ 3 ได้หล่อรูปปั้นฤๅษีดัดตนในท่าต่าง ๆ รวม 80 ท่า โดยใช้สังกะสีและดีบุก
แทนการใช้ดินที่เสื่อมสภาพได้ง่าย
นอกจากนี้ยังมีการแต่งโครงสี่สุภาพเพื่อบรรยายสรรพคุณท่าต่างของฤๅษีดัดตนทั้ง 80
บทด้วย เนื่องจากมีการเคลื่อนย้ายรูปปั้น รวมทั้งมีการลักลอบเอารูปปั้นไปขายบางส่วน
ดังนั้น รูปปั้นที่อยู่ภายในวัดโพธิ์จึงมีเหลือเพียง 24 ท่าเท่านั้น [15]
[16]

[แก้]
ยักษ์วัดโพธิ์

ยักษ์วัดโพธิ์บริเวณซุ้มประตูทางเข้าพระมณฑป

ยักษ์วัดโพธิ์นั้นตั้งอยู่ที่ซุ้มประตูทางเข้าพระมณฑป
โดยมีสีกายเป็นสีแดงและสีเขียว ลักษณะคล้ายยักษ์ในวรรณคดีเรื่องรามเกียรติ์
ซึ่งมักมีผู้เข้าใจผิดว่าตุ๊กตาสลักหินรูปจีน หรือ ลั่นถัน
นายทวารบาลที่ตั้งอยู่บริเวณหน้าประตูวัดนั้นคือ ยักษ์วัดโพธิ์ [7]นอกจากนี้
ยังมีตำนานเกี่ยวกับยักษ์วัดโพธิ์และยักษ์วัดแจ้งซึ่งทำให้เกิดท่าเตียนในปัจจุบัน
นั่นคือ
ยักษ์วัดโพธิ์ซึ่งทำหน้าที่ดูแลวัดโพธิ์และยักษ์วัดแจ้งซึ่งทำหน้าที่ดูแลวัดแจ้งนั้น
ทั้ง 2 ตนเป็นเพื่อนรักกัน วันหนึ่งยักษ์วัดแจ้งไปขอยืมเงินจากยักษ์วัดโพธิ์
เมื่อถึงกำหนดส่งเงินคืนยักษ์วัดโพธิ์กลับไม่ยอมจ่าย ดังนั้น ยักษ์ทั้ง 2
ตนจึงเกิดทะเลาะกัน แต่เพราะรูปร่างที่ใหญ่โตและพละกำลังที่มหาศาลของยักษ์ทั้ง 2 ตน
เมื่อเกิดต่อสู้กันจึงทำให้บริเวณนั้นราบเรียบโล่งเตียนไปหมด เมื่อพระอิศวรทราบเรื่องนี้
จึงได้ลงโทษให้ยักษ์วัดโพธิ์ยืนเฝ้าพระอุโบสถวัดโพธิ์
และยักษ์วัดแจ้งยืนเฝ้าวิหารวัดแจ้งตั้งแต่นั้นมา [17]

[แก้]
การศึกษา

[แก้]
มหาวิทยาลัยแห่งแรกของประเทศไทย

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหารเปรียบเสมือนมหาวิทยาลัยแห่งแรกของประเทศไทย
โดยเมื่อมีการบูรณปฏิสังขรณ์วัดครั้งใหญ่ในรัชกาลที่ 3
พระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รวบรวมสรรพวิชาแขนงต่าง ๆ
จารึกลงบนศิลาจารึกหรือแผ่นศิลา รวมทั้งได้ปั้นฤๅษีดัดตน ประดับไว้ภายในบริเวณวัด
ซึ่งอาจจะแบ่งความรู้ต่าง ๆ ออกได้เป็น 8 หมวด ได้แก่
หมวดประวัติการสร้างวัดพระเชตุพนฯ หมวดตำรายาแพทย์แผนโบราณ หมวดอนามัย หมวดประเพณี
หมวดวรรณคดีไทย หมวดสุภาษิต หมวดทำเนียบ
(จารึกหัวเมืองขึ้นของกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น) และหมวดพระพุทธศาสนา [9]
โดยเมื่อเทียบในปัจจุบันอาจจะแบ่งออกเป็นคณะต่าง ๆ ดังนี้ คณะประวัติศาสตร์
คณะศิลปกรรมศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ และคณะแพทยศาสตร์ (ไม่เป็นทางการ) [18]

[แก้]
โรงเรียนภายในวัด

โรงเรียนบาลีสาธิตศึกษา เป็นโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา
สังกัดคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
เปิดสอนในระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

โรงเรียนวัดพระเชตุพน เปิดการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับอนุบาล 1 -
ประถมศึกษาปีที่ 6

[แก้]
การนวดแผนโบราณ

ส่วนนี้รอเพิ่มเติมข้อมูล
คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียไทยได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูลในส่วนนี้

[แก้]
อ้างอิง

^
http://www.siamrath.co.th/UIFont/NewsDetail.aspx?cid=70&nid=10887

^
2.0
2.1
สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ
กระทรวงวัฒนธรรม,
ก้าวไปในบุญ :เสริมมงคลไหว้พระ ๙ วัด, กุมภาพันธ์
2548

^
Global Market Information Database, Tourist Attractions - World, 10 Apr
2008

^
พจนานุกรมวิสามานยนามไทย : วัด วัง ถนน สะพาน ป้อม, หน้า
86-87, จากเวปไซต์ราชบัณฑิตยสถาน

^
ปัจจุบันทางวัดใช้ว่า “พระพุทธไสยาส” (ไม่มี น์) ตามมติของสมเด็จพระวันรัต
(เผื่อน ติสฺสทตฺโต ป.ธ.๙)
โดยให้เหตุผลว่า คำว่า “ไสยาส” แปลว่า นอน ส่วนคำว่า ไสยาสน์ มาจาก ไสยา + อาสน
แปลว่า นอนและนั่ง

^
6.0
6.1
พระพุทธไสยาส

^
7.0
7.1
ผู้จัดการออนไลน์,เที่ยว“วัดโพธิ์” สัมผัสวัดเก่า ในมุมมองใหม่, 29 มกราคม
2548

^
ผู้จัดการออนไลน์, ดูของดี ที่ “วัดโพธิ์”, 21 มกราคม 2548

^
9.0
9.1
ผู้จัดการออนไลน์, วัดสุทัศน์, 17 ธันวาคม 2545

^
ประชุมพงศาวดาร เล่มที่ 15 (ประชุมพงศาวดารภาคที่ 25 ถึง 27) ,
องค์การค้าของคุรุสภา, 2507

^
พระระเบียง

^
12.0
12.1
พระเจดีย์สี่รัชกาล พระเจดีย์หมู่ห้าฐานเดียว พระเจดีย์ราย จาก
เวปไซต์วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม

^
วัชรี วัชรสินธุ์, วัดพระเชตุพน มัชฌิมประเทศอันวิเศษในชมพูทวีป,
สำนักพิมพ์มติชน,กันยายน 2548 ISBN
974-323-476-4

^
พระมหาสถูป กำแพงแก้ว จาก
เวปไซต์วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม

^
เขาฤๅษีดัดตน

^
การนวดตามแบบท่าฤๅษีดัดตน

^
ผู้จัดการออนไลน์, เที่ยว“ท่าเตียน”ชุมชนเก่าแก่คู่วัดโพธิ์, 19 กันยายน 2549

^
พิพิธพาเพลินมหาวิทยาลัยวัดโพธิ์,
สถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ

ประวัติวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามจากเว็บไซต์อย่างเป็นทางการของวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม

[แก้]
แหล่งข้อมูลอื่น

คอมมอนส์
มีภาพและสื่ออื่นๆ เกี่ยวกับ:
วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร

เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม

เว็บไซต์วัดพระเชตุพน (วัดโพธิ์ท่าเตียน)

ภาพพาโนรามา 360 องศา วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม

ภาพพาโนรามา
360 องศาพระพุทธไสยาสน์

แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร

ภาพถ่ายดาวเทียม จาก วิกิแมเปีย หรือ กูเกิลแมปส์

แผนที่ จาก มัลติแมป หรือ โกลบอลไกด์

ภาพถ่ายทางอากาศ จาก เทอร์ราเซิร์ฟเวอร์

พิกัดภูมิศาสตร์:
13°44′47″N 100°29′36″E /
13.746519°N
100.493338°E / 13.746519;
100.493338

ด • พ • ก

พระอารามหลวงชั้นเอก

ชั้นเอกพิเศษ
ชนิดราชวรมหาวิหาร

วัดสุทัศนเทพวราราม
• วัดอรุณราชวราราม
• วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์
• วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม • วัดพระปฐมเจดีย์
• วัดพระพุทธบาท
(สระบุรี)

ชนิดราชวรวิหาร

วัดบวรนิเวศวิหาร
• วัดราชประดิษฐ์สถิตมหาสีมาราม
• วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม
• วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
• วัดราชโอรสาราม
• วัดเสนาสนาราม
• วัดสุวรรณดาราราม
• วัดนิเวศธรรมประวัติ
• วัดพระศรีรัตนมหาธาตุเชลียง
(สุโขทัย) • วัดพระบรมธาตุไชยา

ชนิดวรมหาวิหาร

วัดพระศรีมหาธาตุ
(บางเขน) • วัดญาณสังวราราม
• วัดพระสิงห์
• วัดพระธาตุพนม
• วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร
• วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ
(พิษณุโลก) • วัดพระธาตุหริภุญชัย

ด • พ • ก

ไหว้พระ
9 วัด กรุงเทพมหานคร

วัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร
• วัดบวรนิเวศวิหารราชวรวิหาร
• วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร
• วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร
• วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร • วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
• วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร
• วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร
• วัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร

ดึงข้อมูลจาก "http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B8%9E%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%A1%E0%B8%A5%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%A7%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3".

หมวดหมู่:
วัดประจำรัชกาล
| พระอารามหลวงชั้นเอก
ชนิดราชวรมหาวิหาร | วัดในเขตพระนคร
| ไหว้พระ
9 วัด กรุงเทพมหานคร | สิ่งก่อสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยา
| มรดกโลกในประเทศไทย
| วัดไทยในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย

หมวดหมู่ที่ซ่อนอยู่:
บทความที่เนื้อหาบางส่วนรอเพิ่มเติม

เครื่องมือส่วนตัว

ล็อกอิน
/ สร้างบัญชีผู้ใช้

เนมสเปซ

บทความ

อภิปราย

สิ่งที่แตกต่าง

ดู

เนื้อหา

แก้ไข

ประวัติ

การกระทำ

สืบค้น

ป้ายบอกทาง

หน้าหลัก

เหตุการณ์ปัจจุบัน

ถามคำถาม

บทความคัดสรร

บทความคุณภาพ

สุ่มบทความ

มีส่วนร่วม

ศาลาประชาคม

ปรับปรุงล่าสุด

เรียนรู้การใช้งาน

ติดต่อวิกิพีเดีย

บริจาคให้วิกิพีเดีย

วิธีใช้

พิมพ์/ส่งออก

สร้างหนังสือ

ดาวน์โหลดในชื่อ PDF

หน้าสำหรับพิมพ์

เครื่องมือ

หน้าที่ลิงก์มา

ปรับปรุงที่เกี่ยวโยง

อัปโหลด

หน้าพิเศษ

ลิงก์ถาวร

อ้างอิงบทความนี้

ภาษาอื่น

Deutsch

English

Français

Bahasa Indonesia

日本語

한국어

Nederlands

Polski

Русский

Simple
English

Svenska

Tiếng Việt

中文

หน้านี้แก้ไขล่าสุดเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2554 เวลา
09:47 น.

อนุญาตให้เผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์
แบบแสดงที่มา-อนุญาตแบบเดียวกัน; เงื่อนไขอื่นอาจใช้ประกอบด้วย โปรดศึกษาเงื่อนไขการใช้งาน
Wikipedia®
เป็นเครื่องหมายการค้าจดทะเบียนของมูลนิธิวิกิมีเดีย

ติดต่อเรา

นโยบายความเป็นส่วนตัว

เกี่ยวกับวิกิพีเดีย

ข้อปฏิเสธความรับผิดชอบ