พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ไปที่: ป้ายบอกทาง,
ค้นหา

บทความนี้เกี่ยวกับพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร
สำหรับพระแก้วองค์อื่นๆ ดูที่ พระแก้ว

พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร

ทรงเครื่องทรงทั้งสามฤดู

ข้อมูลทั่วไป

ชื่อเต็ม

พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร

ชื่อสามัญ

พระแก้วมรกต

ประเภท

พระพุทธรูป

ศิลปะ

ศิลปะก่อนเชียงแสน

ขนาด
•
ความกว้าง
• ความสูง

19
นิ้ว
28 นิ้ว

วัสดุ

หยกอ่อน
(Nephrite)

สถานที่ประดิษฐาน

ประธานในพระอุโบสถ
วัดพระศรีรัตนศาสดาราม

ความสำคัญ

พระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของ
กรุงรัตนโกสินทร์

หมายเหตุ

พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือ พระแก้วมรกต เป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของชาวไทย
ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ในวัดพระศรีรัตนศาสดาราม
(หรือ วัดพระแก้ว) ในพระบรมมหาราชวัง
กรุงเทพมหานคร

พระแก้วมรกตเป็นพระพุทธรูปที่แกะสลักจากหยกอ่อนสีเขียวดังมรกต
เป็นพระพุทธรูปสกุลศิลปะก่อนเชียงแสนถึงศิลปะเชียงแสน
หลักฐานที่ตรงกันระบุว่าพบครั้งแรก ประดิษฐานอยู่ในเจดีย์วัดป่าญะ
เมืองเชียงแสน
(ปัจจุบันคือวัดพระแก้วงามเมือง
อำเภอเมือง
จังหวัดเชียงราย)
สภาพเป็นพระพุทธรูปพอกปูนลงรักปิดทอง
แต่เมื่อพระสงฆ์อัญเชิญออกจากพระเจดีย์
จู่ๆฟ้าก็ผ่าลงมาทำให้ปูนบริเวณพระนาสิกเกิดกระเทาะออก เห็นเป็นเนื้อมรกต
จึงกระเทาะปูนออกทั้งองค์ เห็นเป็นเนื้อหยกสีมรกตทั้งองค์

หลังจากนั้น พระเจ้าสามฝั่งแกนแห่งเชียงใหม่ทราบข่าวการค้นพบพระพุทธรูปนี้
จึงเชิญมาประดิษฐานที่เชียงใหม่
แต่ช้างทรงพระแก้วมรกตกลับไม่เดินทางไปยังเชียงใหม่ แต่ไปทางลำปางหากช้างนั้นมีพระแก้วมรกตอยู่บนหลังช้าง
เชียงใหม่เห็นว่าลำปางก็อยู่ในอาณาจักรล้านนาจึงนำไปไว้ที่วัดพระแก้วดอนเต้า
ถึงสมัยพระเจ้าติโลกราช ได้เชิญพระแก้วมรกตมายังเชียงใหม่ สร้างปราสาทประดิษฐานไว้แต่ถูกฟ้าผ่าหลายครั้ง
ครั้นเมื่อพระเจ้าไชยเชษฐาแห่งล้านช้างซึ่งเป็นญาติกับราชวงศ์ล้านนามาครองเมืองเชียงใหม่
เมื่อพระเจ้าไชยเชษฐาเสด็จกลับหลวงพระบาง
ก็เชิญพระแก้วมรกตไปด้วยพร้อมกับพระพุทธสิหิงค์
ทางเชียงใหม่ขอคืนก็ได้แต่พระพุทธสิหิงค์
เมื่อล้านช้างย้ายเมืองหลวงจากหลวงพระบางมาเวียงจันทน์ก็เชิญพระแก้วมรกตลงมาด้วย
ต่อมาสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
ทรงสถาปนากรุงธนบุรีขึ้นเป็นเมืองหลวง
พระองค์ได้ทรงอัญเชิญพระแก้วมรกต และพระบาง
มาจากอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์
(ลาว) ในครั้งนั้นประดิษฐานไว้ที่วัดอรุณราชวราราม
ต่อมาเมื่อสิ้นรัชสมัยของพระองค์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
ทรงอัญเชิญพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรลงบุษบกในเรือพระที่นั่ง เสด็จข้ามฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา
มาประดิษฐานยังวัดพระศรีรัตนศาสดาราม จนถึงปัจจุบัน ส่วนพระบางพระราชทานคืนให้แก่ลาว

เนื้อหา

1 ตำนานพระแก้วมรกต

2 ประเพณี

3 การขึ้นทะเบียน

4 อ้างอิง

5 แหล่งข้อมูลอื่น

6 รูปภาพ

[แก้]
ตำนานพระแก้วมรกต

ดูบทความหลักที่ ตำนานพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร

พระแก้วมรกตสร้างขึ้นในปี พุทธศักราช 500
โดยพระนาคเสนเถระ
วัดอโศการาม กรุงปาฏลีบุตร
ในแผ่นดินพระเจ้ามิลินท์
(เมนันเดอร์) สมเด็จพระอมรินทราธิราช
พร้อมกับพระวิสสุกรรมเทพบุตร
ได้นำแก้วโลกาทิพยรัตตนายก อันมีรัตนายกดิลกเฉลิม 1000 ดวง สีเขียวทึบ (หยกอ่อน)
นำมาจำหลักเป็นพระพุทธรูปถวายให้พระนาคเสน ถวายพระนามว่า
พระพุทธรัตนพรรณมณีมรกต พระนาคเสนจึงได้บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ
ลงไปในพระพุทธรัตนพรรณมณีมรกต 7 พระองค์ คือพระโมลี พระนลาฏ พระนาภี
พระหัตถ์ซ้าย-ขวา และพระเพลาซ้าย-ขวา
แต่เมื่อบรรจุพระบรมสารีริกธาตุแล้วอัญเชิญขึ้นประดิษฐานแล้วนั้น เกิดเหตุการแผ่นดินไหวขึ้น
พระนาคเสนได้พยากรณ์ว่า พระแก้วองค์นี้ จะเสด็จไปโปรดสรรพสัตว์ในเบญจประเทศ คือ ลังกาทวีป
กัมโพชะศรีอโยธยา
โยนะวิสัย
ปะมะหละวิสัย
และ สุวรรณภูมิ

พุทธศักราช 800
โดยประมาณในแผ่นดินพระเจ้าศิริกิตติกุมาร
พระเชษฐราชโอรสในพระเจ้าตักละราช
ขึ้นครองราชสมบัติเมืองปาฏลีบุตร เป็นช่วงที่เมืองปาฏลีบุตรเกิดมหากลียุค
ทั้งมีการจลาจลภายในและข้าศึกภายนอก
ผู้คนในปาฏลีบุตรที่เคารพนับถือพระพุทธรัตนพรรณมณีมรกต
ลงสู่สำเภาแล้วเดินทางลี้ภัยไปยังลังกาทวีป
เมื่อถึงลังกาทวีปพระเจ้าแผ่นดินลังกาทวีปในสมัยนั้น(ไม่ได้ระบุพระนาม)
ทรงรับรักษาพระพุทธรัตนพรรณมณีมรกตเป็นอย่างดียิ่ง
และทรงอุปถัมภ์ค้ำชูชาวปาฏลีบุตรเป็นอย่างดีสมควรตามความดีความชอบ

พุทธศักราช
1000 โดยประมาณในแผ่นดินศรีเกษตรพุกามประเทศ
พระมหากษัตริย์ผู้ครองนครขณะนั้นคือพระเจ้าอนุรุทธราชาธิราช(ภาษาบาลี)
หรือ มังมหาอโนรธาช่อ(ภาษามอญ)
พระองค์เป็นกษัตริย์ที่มีพระอานุภาพมาก บริบูรณ์ด้วยพลช้างพลม้าและทหารมากมาย
แต่พระองค์ก็เป็นกษัตริย์ที่ตั้งมั่นอยู่ในสัมมาทิฐิ
ทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาอย่างดียิ่ง ทรงมีพระราชโองการ
ให้ส่งพระราชสาส์นและเครื่องมงคลบรรณาการ ไปยังลังกาทวีป
เพื่อขอคัดลอกพระไตรปิฎกและขอพระแก้วมรกตกลับมาด้วย
แต่เรือที่บรรทุกพระแก้วมรกตถูกพายุพัด พลัดเข้าไปทางอ่าวกัมพูชาแทน
พระเจ้านารายณ์ราชสุริยวงศ์ เจ้ากรุงอินทปัตถ์มหานคร แคว้นกัมพูชา
สั่งให้อำมาตย์คุมสำเภากลับไปถวายคืนแก่พระเจ้าอนุรุทธ
แต่ส่งกลับไปเพียงพระไตรปิฎกเท่านั้น มิได้ส่งพระพุทธรัตนพรรณมณีมรกตไปด้วย

หลังจากที่พระแก้วมรกตได้ประดิษฐานอยู่กรุงอินทปัตถ์นานพอสมควร(ไม่ได้ระบุปี)
ในแผ่นดินพระเจ้าเสน่ห์ราช
เกิดพายุฝนขนาดใหญ่ตกเป็นนิจกาลยาวนานหลายเดือน(ไม่ได้ระบุ)
พระเจ้าเสน่ห์ราชก็สวรรคตด้วยอุทกภัยนั้น พระมหาเถระ(ไม่ปรากฏพระนาม)
ได้อัญเชิญพระแก้วมรกตขึ้นสำเภาหนีไปยังที่ดอน พระเจ้าอติตะราช
(อาทิตยราช) เจ้าครองนครอโยธยา(หมายถึงอโยธยาโบราณ)
ทราบเรื่องจึงเสด็จกระบวนพยุหยาตรา
ไปอัญเชิญพระแก้วมรกตมาไว้ในที่ปลอดภัย
โดยทรงอัญเชิญพระแก้วมรกตประดิษฐานในพระมหาเวชยันตปราสาท
และได้ประดิษฐานในนครอโยธยาอีกหลายรัชสมัย

ต่อมาเจ้าเมืองกำแพงเพชร ซึ่งเป็นพระบรมญาติกับกษัตริย์อโยธยาสมัยนั้น
จึงทูลขอนำพระแก้วมรกตขึ้นไป ประดิษฐานที่เมืองกำแพงเพชรอีกหลายรัชสมัย
ซึ่งปัจจุบันก็คือวัดพระแก้วกำแพงเพชร
ในอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร
ต่อมา พระเจ้าพรหมทัศน์เจ้านครหิรัญนครเงินยางเชียงแสนได้ทูลขอพระแก้วมรกตต่อพระเจ้ากำแพงเพชร
พระเจ้ากำแพงเพชรจึงได้ถวายให้นครเชียงแสน

ต่อมานครเชียงแสนเกิดมีศึกกับนพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่
เจ้าผู้ครองนครเชียงแสนในเวลานั้นได้ทำการพอกปูนจนทึบและลงรักปิดทองเสมือนพระพุทธรูปสามัญทั่วไป
แล้วบรรจุเก็บไว้ในเจดีย์วัดป่าญะในเมืองเชียงแสน
จากนั้นกษัตริย์และพระราชวงศ์อพยพผู้คนลงมาทางใต้
ส่วนเมืองเชียงแสนก็ถูกตีแตกและถูกรวมเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านนาในที่สุด

[แก้]
ประเพณี

เนื่องจากพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร เป็นพระพุทธูปประจำพระราชอาณาจักร
ดังนั้นประเพณีที่เกี่ยวข้อง ส่วนมากจึงเป็นพระราชพิธี เช่น

พระราชพิธีตรียัมปวาลและตรีปวาย

พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลมาฆบูชา

พระราชพิธีศรีสัจปานกาลถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา

พระราชพิธีตรุษสงกรานต์

พระราชพิธีฉัตรมงคล

พระราชพิธีพืชมงคล

พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลวิสาขบูชา

พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลอาสาฬหบูชา

พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลหล่อเทียนพรรษา

พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลอุปสมบทนาคหลวง

พระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา

พระราชพิธีเปลี่ยนเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร มีกำหนดการดังนี้
เครื่องทรงฤดูร้อน ทรงเปลี่ยน วันแรม 1 ค่ำ เดือน 4 เครื่องทรงฤดูฝน ทรงเปลี่ยน
วันแรม 1 ค่ำ เดือน 8 เครื่องทรงฤดูหนาว ทรงเปลี่ยน วันแรม 1 ค่ำ เดือน 12

พระราชพิธีบรมราชาภิเษก

พระราชพิธีตรึงหมุดธงชัยเฉลิมพล

พิธีจารึกพระสุพรรณบัฏดวงพระราชสมภพ

พิธีตั้งสมณศักดิ์และสถาปนาสมเด็จพระสังฆราช

[แก้]
การขึ้นทะเบียน

กระทรวงศึกษาธิการ
ประกาศเป็นพระพุทธรูปสำคัญ ตามบัญชีแนบท้าย ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ
ว่าด้วยการก่อสร้างอนุสาวรีย์แห่งชาติ และการจำลองพระพุทธรูปสำคัญ พ.ศ. 2520

[แก้]
อ้างอิง

บทความนี้ไม่มีการอ้างอิงแหล่งที่มาของข้อมูลจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ
คุณสามารถพัฒนาบทความนี้ได้โดยเพิ่มแหล่งอ้างอิงตามสมควร
บทความที่ไม่มีแหล่งอ้างอิงเลยอาจพิจารณาให้ลบ

[แก้]
แหล่งข้อมูลอื่น

พระแก้วมรกต ไทยแวร์คอมมูนิตี้

ตำนานพระแก้วมรกต

[แก้]
รูปภาพ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ทรงประกอบพระราชกุศล
ในพระอุโบสถ
วัดพระศรีรัตนศาสดาราม

สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช
เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงเปลี่ยนเครื่องทรง
พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร

พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ในสมัยรัชกาลที่
6

พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร

พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรในเครื่องทรงทั้ง 3 ฤดู

เครื่องทรงฤดูฝนของพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร

ด • พ • ก

พระแก้ว และ วัดพระแก้ว

พระพุทธรูป

พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร • พระพุทธมณีรัตนปฏิมากร
• พระพุทธบุษยรัตน์จักรพรรดิพิมลมณีมัย
• พระพุทธบุษยรัตน์น้อย
• พระพุทธรตนากรนวุติวัสสานุสรณ์มงคล
• พระพุทธเฉลิมสิริราช
• พระแก้วดอนเต้า
• พระแก้วเต็มรัก

วัด - ศาสนสถาน

วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
• วัดบวรสถานสุทธาวาส
• พระพุทธรัตนสถาน
• วัดพระแก้วงามเมือง
• วัดพระแก้วดอนเต้าสุชาดาราม
• วัดเจดีย์หลวง
เชียงใหม่ • วัดพระแก้ว
ภาชี • วัดพระแก้ว
กำแพงเพชร • วัดพระแก้ว
จังหวัดชัยนาท • วัดพระแก้ว
จังหวัดเพชรบูรณ์ • ปราสาทตาแก้ว

ดึงข้อมูลจาก "http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%9E%E0%B8%B8%E0%B8%97%E0%B8%98%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%99%E0%B8%9B%E0%B8%8F%E0%B8%B4%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%A3".

หมวดหมู่:
พระพุทธรูปสำคัญในประเทศไทย
| พระบรมมหาราชวัง

หมวดหมู่ที่ซ่อนอยู่:
บทความที่รอการตรวจสอบรูปแบบ
| บทความที่ขาดแหล่งอ้างอิง

เครื่องมือส่วนตัว

ล็อกอิน
/ สร้างบัญชีผู้ใช้

เนมสเปซ

บทความ

อภิปราย

สิ่งที่แตกต่าง

ดู

เนื้อหา

แก้ไข

ประวัติ

การกระทำ

สืบค้น

ป้ายบอกทาง

หน้าหลัก

เหตุการณ์ปัจจุบัน

ถามคำถาม

บทความคัดสรร

บทความคุณภาพ

สุ่มบทความ

มีส่วนร่วม

ศาลาประชาคม

ปรับปรุงล่าสุด

เรียนรู้การใช้งาน

ติดต่อวิกิพีเดีย

บริจาคให้วิกิพีเดีย

วิธีใช้

พิมพ์/ส่งออก

สร้างหนังสือ

ดาวน์โหลดในชื่อ PDF

หน้าสำหรับพิมพ์

เครื่องมือ

หน้าที่ลิงก์มา

ปรับปรุงที่เกี่ยวโยง

อัปโหลด

หน้าพิเศษ

ลิงก์ถาวร

อ้างอิงบทความนี้

ภาษาอื่น

Deutsch

English

Español

Français

Italiano

日本語

Bahasa Melayu

Nederlands

Polski

Русский

Srpskohrvatski /
Српскохрватски

หน้านี้แก้ไขล่าสุดเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2553 เวลา
02:45 น.

อนุญาตให้เผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์
แบบแสดงที่มา-อนุญาตแบบเดียวกัน; เงื่อนไขอื่นอาจใช้ประกอบด้วย โปรดศึกษาเงื่อนไขการใช้งาน
Wikipedia®
เป็นเครื่องหมายการค้าจดทะเบียนของมูลนิธิวิกิมีเดีย

ติดต่อเรา

นโยบายความเป็นส่วนตัว

เกี่ยวกับวิกิพีเดีย

ข้อปฏิเสธความรับผิดชอบ